Ważne
    Fyrlok, gloczka, naskwol [ZAPOMNIANE ŚLĄSKIE SŁOWA]

    Fyrlok, gloczka, naskwol [ZAPOMNIANE ŚLĄSKIE SŁOWA]

    Marcin Zasada

    Dziennik Zachodni

    Aktualizacja:

    Dziennik Zachodni

    Fyrlok, gloczka, naskwol [ZAPOMNIANE ŚLĄSKIE SŁOWA]
    1/2
    przejdź do galerii

    ©arc.

    Akcja "Zapomniane śląskie słowa" trwa. Nasze przedsięwzięcie inspiruje parlamentarzystów, a Państwa niezmiennie mobilizuje do przysyłania nam własnych wspomnień, słów i wyrażeń z zapomnianej śląszczyzny.
    Przed tygodniem pan Marek Marcisz ujął nas kompletną terminologią rowerową z takimi określeniami, jak "gloczka" (dzwonek), "brymza" (hamulec) czy "lynkiera" lub "lyngsztanga" (kierownica). "Prywatnie kilkanaście lat temu sam zacząłem zbierać rzadkie śląskie wyrazy, które złożyły się na pokaźny słownik, ale od dawna nie miałem czasu do niego na nowo usiąść, by uzupełnić go lub poprawić" - wyznał pan Marek, obiecując odnalezienie kolejnych eksponatów z retrogodki.

    "Cieszę się, że w tej inicjatywie uczestniczą nie profesorowie i znawcy języka, ale zwyczajni ludzie, którzy pamiętają, jak się godało i starają się ocalić to od zapomnienia" - pisze nasz Czytelnik.

    ZAPOMNIANE ŚLĄSKIE SŁOWA - CZYTAJ WIĘCEJ O AKCJI, POZNAJ ZAPOMNIANE SŁOWA

    Wśród jego przykładów znalazły się także m.in. takie wyrażenia jak "do mola" (otworzyć drzwi "do mola", czyli na oścież) oraz "na kipa" (otworzyć okno "na kipa" to znaczy uchylić je).

    W odpowiedzi na list pana Marka napisała do nas pani Ilona Raczyńska-Ciszak. "Wzruszyło mnie to "do mola" - mało kto dziś tak mówi. A czy ktoś z czytelników przysłał już określenie "naskwol" - specjalnie, celowo?".

    Pan Jan Furgoł z Knurowa odniósł się do innych, wcześniej prezentowanych wyrazów przez pana Jana Szczygła z Siemianowic. Od niego otrzymaliśmy takie słowa, jak "ponka" (jabłko), "kiozdowka" (ślizgawka), "sztrozak" (materac wypchany słomą) czy "kastrol" (duży garnek lub sagan). "Ponka funkcjonuje u nas jako "płonka" - pisze knurowianin. - "Z kolei niedojrzały owoc to "gogóła". Na "kiozdówkę" mówi się "kiołzdaczka", na "sztrozaka" - "stróżak", a "kastrol" to również "bonclok". "Bonclok" może być żeliwny, służy do gotowania bielizny, jak też mniejszy - gliniany, używany do kiszenia żuru czy ogórków".

    Pan Jan Furgoł nadesłał nam bardzo obrazowy, wierszowany utwór zatytułowany "Świniobicie u Ludwika", przybliżający, w dobie dyskusji o uboju rytualnym, terminy z branży masarskiej. I tak np. "fyrlok" to drewniana trzepaczka do mieszania upuszczonej krwi (wegetarianie wybaczą…), a "gloka" - blaszana puszka z ostrymi krawędziami w kształcie dzwonka, zakończona hakiem. "Welwuszt" to jasna kiełbasa w smaku podobna do bułczanki, bez dodatku krwi. "Weiswuszt" - kiełbasa biała. "Winerki i oplerki" - parówki.

    Od pana Andrzeja Piontka otrzymaliśmy nie tylko kolejne słowa, ale i długi list, opisujący jego refleksje związane z odkopywaniem zapomnianej śląszczyzny. Jemu osobno poświęcimy kolejny odcinek naszego cyklu. Tymczasem czekamy na listy od Państwa.

    Piszcie: m.zasada@dz.com.pl



    *DŁUGOTERMINOWA PROGNOZA POGODY NA PAŹDZIERNIK 2013
    *Kto najwybitniejszym absolwentem śląskich uczelni? [PLEBISCYT DZ]
    *Najpiękniejsze Polki w Kalendarzu Charytatywnym 2014 [ODWAŻNE ZDJĘCIA]
    *Najlepsze przepisy na pyszne dania GOTUJ Z DZIENNIKIEM ZACHODNIM
    Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera

    Czytaj także

      Komentarze (57)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Pamponia portret w kolorze.

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1


      Coros wjyncy modziokow slonckich pyto sie – co, abo fto to je pampon.
      No tosz namaluja Wom tukej portret takigo, kerych jeszcze niy tak downo moc bolo widac na naszym Sloncku.
      Nojgipcij szlo...rozwiń całość


      Coros wjyncy modziokow slonckich pyto sie – co, abo fto to je pampon.
      No tosz namaluja Wom tukej portret takigo, kerych jeszcze niy tak downo moc bolo widac na naszym Sloncku.
      Nojgipcij szlo poznac pamponia po obleczyniu. A tak po prowdzie, to po tym, co na szlapach moil.
      Boly to gumioki – dugie szczewiki z guminu, kere nosiolo sie na kopalni – na dole, ale I na wjyrchu – chocby na holcplacu.
      Pampon miol we wiosce s kery przijechol do roboty na kopalni – jako werbus – konsek pola, chlyw z gadzinom, a niykedy chalupa.
      Jak mu na kopalni dali te gumioki, a do tego waciok – to boly rube galoty I jakla, coby tam na dole niy zmorz, to chodziol w tym w dziyn I swjynto.
      We wulchausie, kaj mu gruba przidzielola lozko I szrancek na klamory, wszyjscy chodziyli tak obleczone.
      Jak pampon jechol do swojij podkielecki abo malopolcki wsi, bo cza bolo skosic, abo gadzina na wuszt sprawic – to moil bardzo praktyczne do tych robot obleczynie z gruby. Bes tosz, gumioki opaprane boly marasym z chlywa, a ze szczewikow wystowala sloma – bo bola lepszo jak Trybuna Robotniczo – kerom sie we wulchausie owijol szlapy.
      Jak pampon zaczon zarobiac piniondze I myslec, coby sie przygruchac jako dziolszka – no bo wtedy moil szansa dostac miyszkanie ze cyntralnym we “kamienicy”, kere budowala dlo gornikow gruba – to sie kupiol skorzane szczewiki z Radoskoru.
      Za czasow piyrszych lot Gomulki, szczewiki te boly na ruby swinski skorze. Do tego kupiol sie pampon u prywaciorza zoki we bonte poski (piyrsze w zyciu zoki – a niy sloma), no I grzebjyn wielki, kery szlo wrazic do zadni kapsy galot wacioka – a potym anzuga na talony.
      No I tak przemjyniol sie pampon w bikiniorza. Ale we srodku zostol dali pamponiym, bo po nocach mu sie ino sniolo, jak gadzina u siebie na wsi oprawio.
      Jak sie pampon zapisol do partii, to dali mu talony do gorniczego, coby sie kupiol anzug z gabardyny I porzondne szczewiki z DDR-u., co jak pudzie do kosciola, go niy bolo poznac, co je pampon.
      Tak pjyknie wyrychtowany, - …ja sloski gornik spod Mnichowa…. mog zaczonc zaloty – zolytami u nos zwanymi.
      Niyjedno nasza sloncko dziolszka chyciola sie na gornicze piniondze, a I tysz na to, co mogla pojechac na podkielecko wies, podychac swjyzym luftym.
      Szlo tysz sie chycic “swojo” – co godala jak we wsi kieleckiej, a I na picie pozwalala – za Brynicom – w tak zwanym Czerwonym Zaglymbiu.
      Ale moc dziolchow prziwjyzli sie pamponie ze sfojich wiosek – no bo bola to atrakcjo miec takigo forsiastego chlopaka, co to do miasta zabiere I swiata pokoze. A ze pijok – niywazne, dyc na wsi potkielecki kozdy pijok!.
      I tak lata lecialy.
      Jak pampon bol dobry towarzysz, to go na szkola gorniczo poslali, I za pora lot dyrektorym go zrobjyli.
      Ale pamponsko natura glymboko siedziala – co I do dzisiej duzo momy na naszym Sloncku pamponi wewnyntrznych. I ch potomkow.
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Fyrlok, gloczka, naskwol

      emzeta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      dylowka- dyliny

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Bunzlok

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      bunzlauer Topf ino ceramiczny,
      zodyn zeliwny

      Zdjęcie autora komentarza
      do korzōnt

      Stanisław Neblik

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      U nas sie dysko otwiyro dźwiyrze do korzōnt, co znaczy na ościerz


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      @• 14.10.13, 19:50:11

      emzeta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 1

      a u nos sie godalo/ godo otworz te drzwi do mola
      ale teraz to oni tam już wszyscy mówią. PRoszę otwórz te drzwi na ościerz


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Wolom otwjyrac drzwi do piniyndzy (zarobionych bes roboty)!

      Fridka Nowoczka (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1 / 1

      Bo myslom. co mol ich zezre!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Idzie sie

      flyjta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Nie lajs mi pod nogami pod ciem jeszcze nadepna.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      i jeszcze

      emzeta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      kloper------ klopsztanga-
      ---------uniwersalne słowo-łone

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      dokorzont!?

      emzeta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 1

      dokorzont!?
      takiego slowa nie znom ale moze to mo byc doporzond ?
      jest jeszcze skludzić
      godalo sie ale doporzond to zrob

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      !?

      uhu (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      A fto wiy kedy sie godo, ze to je dokorzont!?


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      cd.

      uhu (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      Jak sie wybierom z Mojom do kina abo na BVB na IdunaPark to uona na to-a co se mom uoblec? To jo uotwierom szrank dokorzont i tam yno uodni lonty. Also -dokorzont-to cos otwierac na calosc albo...rozwiń całość

      Jak sie wybierom z Mojom do kina abo na BVB na IdunaPark to uona na to-a co se mom uoblec? To jo uotwierom szrank dokorzont i tam yno uodni lonty. Also -dokorzont-to cos otwierac na calosc albo inakszy -bis zum Gehtnichtmehr. Tak godajom jeszcze Moi kole Rybnika. Glückauf. Aha- lonty to uobleczka abo klamoty albo Kleider.zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Dziynki Uhu!

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Dziynkuja Uhu za te wytuplikowanie.
      Musza pedziec, co ech takigo bygrifu niy znou. U nos godo sie ...do mola..., co tysz , in etwa tymu bygrifowi entspricht.
      Noch mal - Danke!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      "Uhu" - pomosz Slonzokowi!

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Wiom "uhu"!
      Z naszom slonckom godkomjest ech...na Ty.., niy ino skisz tego, co ech s niom wyros jusz pod klopsztangon.
      Ale tego ...dokorzont... niy znom (moje konsultanty ot godki, tysz niy).
      S...rozwiń całość

      Wiom "uhu"!
      Z naszom slonckom godkomjest ech...na Ty.., niy ino skisz tego, co ech s niom wyros jusz pod klopsztangon.
      Ale tego ...dokorzont... niy znom (moje konsultanty ot godki, tysz niy).
      S kery eki znosz tego...dokorzonta?
      Pozdrowiom!zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      pampoń

      emzeta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      a wto wie co to pampoń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Pamponia portret w koloorze.

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2


      Coros wjyncy modziokow slonckich pyto sie – co, abo fto to je papmpon.
      No tosz namaluja Wom tukej portret takigo, kerych jeszcze niy tak downo moc bolo widac na naszym Sloncku.
      Nojgipcij szlo...rozwiń całość


      Coros wjyncy modziokow slonckich pyto sie – co, abo fto to je papmpon.
      No tosz namaluja Wom tukej portret takigo, kerych jeszcze niy tak downo moc bolo widac na naszym Sloncku.
      Nojgipcij szlo poznac pamponia po obleczyniu. A tak po prowdzie, to po tym, co na szlapach moil.
      Boly to gumioki – dugie szczewiki z guminu, kere nosiolo sie na kopalni – na dole, ale I na wjyrchu – chocby na holcplacu.
      Pampon miol we wiosce s kery przijechol do roboty na kopalni – jako werbus – konsek pola, chlyw z gadzinom, a niykedy chalupa.
      Jak mu na kopalni dali te gumioki, a do tego waciok – to boly rube galoty I jakla, coby tam na dole niy zmorz, to chodziol w tym w dziyn I swjynto.
      We wulchausie, kaj mu gruba przidzielola lozko I szrancek na klamory, wszyjscy chodziyli tak obleczone.
      Jak pampon jechol do swojij podkielecki abo malopolcki wsi, bo cza bolo skosic, abo gadzina na wuszt sprawic – to moil bardzo praktyczne do tych robot obleczynie z gruby. Bes tosz, gumioki opaprane boly marasym z chlywa, a ze szczewikow wystowala sloma – bo bola lepszo jak Trybuna Robotniczo – kerom sie we wulchausie owijol szlapy.
      Jak pampon zaczon zarobiac piniondze I myslec, coby sie przygruchac jako dziolszka – no bo wtedy moil szansa dostac miyszkanie ze cyntralnym we “kamienicy”, kere budowala dlo gornikow gruba – to sie kupiol skorzane szczewiki z Radoskoru.
      Za czasow piyrszych lot Gomulki, szczewiki te boly na ruby swinski skorze. Do tego kupiol sie pampon u prywaciorza zoki we bonte poski (piyrsze w zyciu zoki – a niy sloma), no I grzebjyn wielki, kery szlo wrazic do zadni kapsy galot wacioka – a potym anzuga na talony.
      No I tak przemjyniol sie pampon w bikiniorza. Ale we srodku zostol dali pamponiym, bo po nocach mu sie ino sniolo, jak gadzina u siebie na wsi oprawio.
      Jak sie pampon zapisol do partii, to dali mu talony do gorniczego, coby sie kupiol anzug z gabardyny I porzondne szczewiki z DDR-u., co jak pudzie do kosciola, go niy bolo poznac, co je pampon.
      Tak pjyknie wyrychtowany, - …ja sloski gornik spod Mnichowa…. mog zaczonc zaloty – zolytami u nos zwanymi.
      Niyjedno nasza sloncko dziolszka chyciola sie na gornicze piniondze, a I tysz na to, co mogla pojechac na podkielecko wies, podychac swjyzym luftym.
      Szlo tysz sie chycic “swojo” – co godala jak we wsi kieleckiej, a I na picie pozwalala – za Brynicom – w tak zwanym Czerwonym Zaglymbiu.
      Ale moc dziolchow prziwjyzli sie pamponie ze sfojich wiosek – no bo bola to atrakcjo miec takigo forsiastego chlopaka, co to do miasta zabiere I swiata pokoze. A ze pijok – niywazne, dyc na wsi potkielecki kozdy pijok!.
      I tak lata lecialy.
      Jak pampon bol dobry towarzysz, to go na szkola gorniczo poslali, I za pora lot dyrektorym go zrobjyli.
      Ale pamponsko natura glymboko siedziala – co I do dzisiej duzo momy na naszym Sloncku pamponi wewnyntrznych. I ch potomkow.
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      emzeta

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      Pampoń, to u nos byl rolnik w miescie,
      Großstadtbauer.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      @emzeta

      uhu (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      ...pampoń to po polsku moze byc gamoń. Ale moze tysz byc po naszymu bamber abo bauer.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      UHU

      HERBERT (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 6

      BAMBER TO ROLNIK POCHODZĄCY Z BAMBERGU OSIEDLILI SIE POD POZNANIEM NIYKIERRZY PRZENIYŚLI SIE NA ŚLÓNSKO ZIYMIA


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Kozdy szwabski bamber mo tyrolski hut!

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      To, co ejs napisol skuli Bambra i Bambergu - wyglondo pasynd.
      Fto wjy - mozno dlo Polokow pjyrsze Niymce, byli ze Schwaben - i bes tosz nazywajom kozdego Niymca Szwabem?
      A tak na boku. Poloki...rozwiń całość

      To, co ejs napisol skuli Bambra i Bambergu - wyglondo pasynd.
      Fto wjy - mozno dlo Polokow pjyrsze Niymce, byli ze Schwaben - i bes tosz nazywajom kozdego Niymca Szwabem?
      A tak na boku. Poloki zwiom kozdego w lyderholzach i hucie - tyrolokiym. A take obleczynie nosi sie niy ino w Tirolu.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      pampóń

      HERBERT (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 5

      PAMPÓŃ TO CZŁEK NIYOKRZESANY INACYJ ORDYNARNY, FYRLOK TO ROGOLKA NÓJLEPSZE ROBILI GOROLE OD ŻYWCA I SPRZEDAWALI NA TARGOWISKACH I W SPRZEDAŻY OD RYNKI PO WSIACH PSZCZYŃSKICH


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Herbert

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      tego co opisujesz, to
      Pamufel,
      bardzo pasuje do Sandmana. ;-))

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Marvinie ty dostaniesz w nagroda za szczerosc

      imc (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      cos ,,,ekstra,,,np.,,kanolda,,,to byly ,bombony...A tyn,,,piaskowy dziod,,,robi nom wszyskim ,,,,naskwol,,,i lon dobrze wiy co miglansuje....Lon sie niy wytar szulow lo sztrodekel i bestosz tak...rozwiń całość

      cos ,,,ekstra,,,np.,,kanolda,,,to byly ,bombony...A tyn,,,piaskowy dziod,,,robi nom wszyskim ,,,,naskwol,,,i lon dobrze wiy co miglansuje....Lon sie niy wytar szulow lo sztrodekel i bestosz tak ciegym ,,marasi...zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      imc (gość) • 14.10.13, 13:09:37

      emzeta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      a my godali na kanoldy -na mlyczne tz.iryski to byly takie male kwadratowe pakowane bombony

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama