Karwat: Karol Godula czy Karl Godulla?

    Karwat: Karol Godula czy Karl Godulla?

    Krzysztof Karwat

    Dziennik Zachodni

    Aktualizacja:

    Dziennik Zachodni

    Krzysztof Karwat
    1/2
    przejdź do galerii

    Krzysztof Karwat ©arc.

    Czy sam gramatyczny "kształt" imion i nazwisk może być orężem w bojach o tożsamość narodową? Czy ma dziś jakikolwiek sens dyskutowanie o tym, co w brzmieniu imion i nazwisk jest "polskie", co "niemieckie", a co "górnośląskie"?
    Odpowiedzią niech będzie komentarz Czytelnika DZ, który po jednym z moich felietonów udzielił mi surowej reprymendy: "Karol Godula nie istniał. Historyczną postacią jest Karl Godulla". Rozumiecie Państwo tę podstępnie sformułowaną aluzję, kryjącą ciężki zarzut, że sztucznie polonizuję (czytaj: fałszuję) nazwisko (czytaj: narodowość) sławnego XIX-wiecznego "króla cynku"? Mój adwersarz nie ma wątpliwości, że mnie zdemaskował i zapędził w kozi róg. Powinienem uderzyć się w piersi i wywiesić białą flagę?

    Nic podobnego. Ów samozwańczy obrońca godności tej jednej z najbarwniejszych postaci dawnego Śląska popełnił - ledwie w dwóch krótkich zdaniach - serię błędów. Po pierwsze: przyszły magnat przemysłowy został ochrzczony w roku 1781 jako Karl Godula (przez jedno "l"; w zachowanych dokumentach podobnie zapisywano nazwisko jego ojca i stryja). Po drugie: podpisywał druki i listy jako Carl Godulla (nie jest dla mnie jasne dlaczego latynizował swe imię; może wydawało mu się, że będzie brzmiało "szlachetniej", a może czuł sentyment do łaciny i szkoły, gdzie zwyczajem tamtych lat został odnotowany jako Carolus?).

    Po trzecie: sugestia, że to nazwisko MUSI być dziś pisane po niemiecku jest fałszywa, bo pochodzenie ma ewidentnie polskie albo - jak kto woli - słowiańskie (inna rzecz, że nie udało się dowieść jego etymologicznych koneksji). Po czwarte i najważniejsze: nawet, gdyby rzeczywiście w akcie chrztu pojawił się Karl Godulla, to i tak miałbym prawo - zgodnie z normami języka polskiego - podać brzmienie tego nazwiska tak, jak to zrobiłem (podwójne "ll" często pojawiało się w transkrypcji niemieckiej w miejscach, gdzie pierwotnie było polskie "ł"). Zwłaszcza tych, którzy i tak mi nie wierzą, odsyłam do wyczerpującego szkicu Barbary i Adama Podgórskich z niedawno wydanej książki zbiorowej "Godulowe silva rerum".

    To nie są spory akademickie, w znaczeniu - toczone w wąskim gronie, na wydumane tematy, które nikogo nie interesują. Zwłaszcza na Górnym Śląsku jest inaczej. Świetnie więc rozumiem i podzielam gorycz tych Górnoślązaków, którym - wbrew ich woli - nazwiska rzeczywiście celowo germanizowano lub polonizowano (i kazano zmieniać imiona). Rozumiem przywiązanie do tych wszystkich spółgłoskowych zbitek: "tz", "ll", "th", "sch" itp. W nich bowiem zawiera się szacunek do swych ojców i dziadów, których nazwiska tak właśnie zapisano w parafiach i urzędach państwa pruskiego. W czasach Karola Goduli stosowanie transkrypcji niemieckiej w nazwiskach "obcych" (czytaj: polskich) było powszechne i nie mogło być traktowane jako szykana (choćby tylko z powodu powszechnego analfabetyzmu).

    Ta sama praktyka w warunkach reżimu nazistowskiego oznaczała już coś przeciwnego. Wtedy nie chodziło - jak w poprzednich epokach - tylko o kwestie fonetyczne (przecież Niemcy nie byli w stanie "ze słuchu" zapisać, przeczytać i wymówić większości polskich nazwisk!). Chodziło o zglajszachtowanie społeczeństwa, o wyrugowanie z kultury Górnego Śląska niepożądanych "nieczystości" narodowościowych.

    Poruszamy się po materii delikatnej. To jasne, że jak ktoś chce dziś nadal nazywać się - na przykład - Kozioll (a nie Kozioł), Wesolly (a nie Wesoły), to ma do tego prawo. I nic w tym wyborze zdrożnego. To sprawa zindywidualizowanej pamięci rodowej. Ale w tych kwestiach nie można być demagogiem! Na przykład nazwisko mojego dziadka po mieczu - niestety, mam na to dowody tylko pośrednie - zapisano z "h" na końcu. Ja tę literkę - rzecz oczywista, bez swej woli - już przed urodzeniem "zgubiłem". I dlatego jej nie mam. Inaczej w familii mojej matki, gdzie jednemu bratu nazwisko kończyło się na "ck", a jej rodzonej siostrze już tylko na "k". I tak zostało na zawsze! Bo taki "dziwny" ten nasz Górny Śląsk.

    A co z imionami, z Godulą? Może jednak Carl? Raczej nie, choć to zależy od kontekstu. Gdy myślimy na przykład o królu Prus Fryderyku Wielkim, to przecież w tekście polskojęzycznym raczej nie napiszemy: Friedrich II. Ale grzech by to nie był. Grzechem jest w takich razach podszyta nacjonalizmem zapalczywość...

    Krzysztof Karwat, publicysta


    *Miss Studniówki 2015 ZDJĘCIA Najpiękniejsze dziewczyny studniówki
    *Abonament RTV 2015 droższy! [ILE WYNOSI ABONAMENT + ZWOLNIENIA] Kto nie musi płacić abonamentu?
    *Poszukiwani przestępcy z woj. śląskiego. Czy widziałeś te osoby? [TOPLISTA POSZUKIWANYCH]
    *Aneta Zając nago w Playboyu [PIKANTNE ZDJĘCIA + WIDEO]
    *Strajk w JSW? Będzie głośniej niż w Kompanii Węglowej! - ostrzegają górnicy
    *Śląsk Plus - pierwsza rejestracja za darmo. Zobacz nowy interaktywny tygodnik o Śląsku

    Czytaj także

      Komentarze (121)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      zaś haja na forum

      Herbert (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      skiż Karola Goduli wybuchła wojenka a starczyło klupnóńc w klawiatura GENEALOGIA nazwisko i herb---GODULA herb modro tarcza z trzema liliami andegaweńskimi w jednyj raji...rozwiń całość

      skiż Karola Goduli wybuchła wojenka a starczyło klupnóńc w klawiatura GENEALOGIA nazwisko i herb---GODULA herb modro tarcza z trzema liliami andegaweńskimi w jednyj raji pionowej wystepuje ; NADRENIA >>>SLĄSK >>>POLSKA rody GODULA ...... a GODULLA to nazwisko w ksiyndze parafianej faroż słyszoł dwa razy L i tak zapisoł KAROLKA i zostało tatulek niy sprostowił nógł byc niypiśmiynnym albo napranym, Co do nazwiska szanownego redaktora herb MURDELO lub KARWATSKI --nazwisk w Polsce 3246 osób w Niemczech 85 osób Co do pomyłek to sie niy dziwia mie to spotkało ---w ksyndze parafialnej miejsce urodzenia w innej wsi faroż sie hachnył o 400 metrów [ tam skónd pochodził mój dziadek] ,germancy w 1921 roku zmiynili nazwisko paniynskie mamy;. zmiynilli litera --s--na - z--i wszystko sie wydało w 1971 roku kiery zbiyrół żech papiyry skuli żyniaczki .Nawet w dobie internetu przy zmianie dowodu sie okazało ze nie me miejscowosci w które sie urodziłem 10 klometrów od Tychów tak ze niczemu sie nie dziwię , to trzeba przezyć osobiscie w XXIwieku. zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      a znacie

      g (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 3

      Wy ciule z Godule

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Karl Godulla

      Kattowitz (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 10 / 3

      No mój drogi panie Karwat,jeżeli według pana ,Godulla czy Godula ,to nazwisko polskiego pochodzenia ,to ja panu gratuluję "nowatorskiego" czytaj Polskiego punktu widzenia,tylko kto panu zrobił taka...rozwiń całość

      No mój drogi panie Karwat,jeżeli według pana ,Godulla czy Godula ,to nazwisko polskiego pochodzenia ,to ja panu gratuluję "nowatorskiego" czytaj Polskiego punktu widzenia,tylko kto panu zrobił taka wielką krzywdę wbijając te bzdury do głowy...I umówmy się ,że Koń Trojański też, przed pewnymi wrotami ,postawili Polacy z Podlasia.zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      masz rację , nie polskiego a STAROpolskiego pochodzenia.

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 7

      Ważne doprecyzowanie, herr Kattowitz...tak jak nazwa tego miasta.
      Tyż STAROPOLSKA.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Godula...Godał i Godał i Godał

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3 / 13

      że go niemcy zGoduLLi.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      .

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 16 / 5

      kur wo staro spac niy poradzisz?,
      juz sam o piontyj rano smrodzisz gorolu.

      abo ze synkiym w Kanadzie zajs drzewa malujecie.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      temu tylko jedno we łbie

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3 / 10

      "kur i kur"

      znasz etymologię tego słowa?

      zapewne.

      hehehe


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      .

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 12 / 3

      dobrze, ze ty wiysz,
      to wiysz tysz do jakij
      zorty cie zaliczajom


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      pewnie do jędrnych szparagów

      , (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 6

      w przeciwięstwie do siebie?


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ,

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      eher do zwiyndłych ciulow

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      moderatorzy DZ zaczęli usuwać neonazistowskie wpisy @.

      Wolf (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8 / 1

      @Tyta, nie ma co się denerwować :)
      Właśnie moderatorzy DZ zaczęli usuwać chamskie i prowokacyjne wpisy @.
      Ostatnio wywalili jego wypociny pod artykułem red. Pawła Smolorza.
      Tacy rasistowscy...rozwiń całość

      @Tyta, nie ma co się denerwować :)
      Właśnie moderatorzy DZ zaczęli usuwać chamskie i prowokacyjne wpisy @.
      Ostatnio wywalili jego wypociny pod artykułem red. Pawła Smolorza.
      Tacy rasistowscy maniacy, jak @. są niereformowalni !!!zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ciekawe dlaczego Moderatorzy DZ nie usuneli twych wypocin

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4 / 7

      o współczesnym pisaniu nazwisk OSÓB ŻYJĄCYCH,

      skoro artykuł dotyczy osoby NIEŻYJĄCEJ.

      hmhmhm.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Wolf

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8 / 1

      ale mie tyn cep nerwnoł,
      wiysz, niy wszyscy myslymy tak samo,
      ale tyn juz przesodzo.

      Trzim sie,
      fajnego popolednia.

      ;-)


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ale ty mosz nerwy tyta...

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 8

      uważaj na żyłkę...

      hehe

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      cel osiągnięty , ludzie zajęci dywagacjami nad sprawą drugorzędną

      starzik (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 5

      a strategiczne problemy Śląska na uboczu. Według mnie są to : zmiana ordynacji wyborczej na bardziej demokratyczną i zgodną z Konstytucją RP / zasada proporcjonalności w rozdziale mandatów /,...rozwiń całość

      a strategiczne problemy Śląska na uboczu. Według mnie są to : zmiana ordynacji wyborczej na bardziej demokratyczną i zgodną z Konstytucją RP / zasada proporcjonalności w rozdziale mandatów /, naprawa górnictwa zgodnie z artykułem Górnictwo wczoraj , dziś i jutro w numerze 2/2015 Wspólnych spraw - wydawnictwo chyba SITG; wliczenie ukradzionych deputatów węglowych emerytom do ich emerytur, bo jak tego się nie zrobi to ze Śląska zniknie około 400 milionów złotych przekładających się na likwidację 1500 miejsc pracy w handlu i usługach. Nowego wcielenia Goduli i Jemu podobnych nie widać więc wesprzeć proroków ziemi śląskiej starających się pisać prawdę i tylko prawdę oraz próbujących wcielać ją w życie poprzez pozytywistyczne działania na rzecz pomyślności ogółu społeczeństwa.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      co mi ty tu wyjeżdżasz z nazwiskami: George Michael, Edith Piaf, Pablo Almodovar????a GODULA...

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1 / 13

      Oryginalna pisownia nazwisk powinna być zachowana, nie tylko wobec osób żyjących,wolfie

      DLACZEGO STOSOWAĆ różne standardy????
      Zastrzezenie ,że oryginalnie mozemy pisać tylko nazwiska osób żyjący...rozwiń całość

      Oryginalna pisownia nazwisk powinna być zachowana, nie tylko wobec osób żyjących,wolfie

      DLACZEGO STOSOWAĆ różne standardy????
      Zastrzezenie ,że oryginalnie mozemy pisać tylko nazwiska osób żyjący to WYTRYCH w lingwistyce, czyli ucieczka od problemu.

      I ma to tylko o tyle wspólnego z tematem GODULI, że pewnie do dziś istnieją osoby , które noszą ZGERMANIZOWANE słowiańskie nazwisko GODULLA, choć wcale tak ORYGINALNIE nie brzmiało.

      Godula to jest słowiańskie nazwisko, nie występowało i nie wystepuje w w słowiańskich językach stosowanie podwójnego "LL".

      I te panie, o ,których piszesz utrwalają tylko PODSTAWOWE błędy zasad pisowni nazwisk, ODDZIELAJĄC pisownie nazwisk osób żyjących od nieżyjących.

      Sankcjonując ORDYNARNE BŁĘDY ORTOGRAFICZNE popełniane przez urzedników swieckich czy koscielnych , wynikających z niedouczenia, niewiedzy , złej woli(germanizacja/polonizacja) w wieku XIX i XX.

      Również wobec polskich nazwisk popełniono blędy... Podstawy pisowni polskich nazwisk dały przyzwolenie dla ORDYNARNYCH BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH popełnianych przez urzedników swieckich czy koscielnych , wynikających z niedouczenia, niewiedzy , złej woli(germanizacja/polonizacja)

      lub zwykłego przesłyszenia.

      Zaakceptowano podwójne standardy pisowni nazwisk polskich , czyli również błędne ortograficznie(stąd np. Jaskułka i mnóstwo innych).

      Podstawy przyjęte w pisowni polskich nazwisk usankcjonowały błędy ortograficzne popełnione w XIX i XX w przez administracyjnych urzędników.

      BŁĄD U PODSTAW .

      Dlatego moja Babcia miała inne nazwisko w dowodzie niż PRAWDZIWE.

      To samo jest z osobami żyjącymi , ani L.MILLER nie ma ORYGINALNEJ PISOWNI SWOJEGO NAZWISKA, ani mnóstwo innych osób.

      ----------------------------------------------------------------------------------------------------------

      Twierdzenie @Christafa, że Breslau pochodzi od Budorigum,

      jest typowe dla niedouczonych "lingwistyków" i ideologów(neonazistowskich).

      Breslau -- Budorigum .... rdzenie różne...o końcówce nawet nie wspominając...(tak samo jak w Warschau , Krakau)
      no chyba ,że Warschau to wcześniejsze ....(???)nie wiem.... V(u)rodigum

      a Krakau to wcześniejsze .... np.nie wiem... Curodigum albo podobnie.

      to wtedy wilki i krzysztofy mają rację.

      hehezwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      zarówno @wolf jak i @christaf mają znikomą wiedzę lingwistyczną, którą "wspierają" swoją ideologią

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1 / 14

      neonazistowską.

      Twierdzenie @Christafa, że Breslau pochodzi od Budorigum,

      jest typowe dla niedouczonych "lingwistyków" i ideologów(neonazistowskich).

      Breslau -- Budorigum .... rdzenie różne...o...rozwiń całość

      neonazistowską.

      Twierdzenie @Christafa, że Breslau pochodzi od Budorigum,

      jest typowe dla niedouczonych "lingwistyków" i ideologów(neonazistowskich).

      Breslau -- Budorigum .... rdzenie różne...o końcówce nawet nie wspominając...(tak samo jak w Warschau , Krakau)
      no chyba ,że Warschau to wcześniejsze ....(???)nie wiem.... V(u)rodigum

      a Krakau to wcześniejsze .... np.nie wiem... Curodigum albo podobnie.

      to wtedy wiliki i krzysztofy mają rację.

      hehezwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Wiedza i możliwości na własną miarę.

      To nie tajemnica. (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3 / 5

      Jeśli Karol Godula (i inni) nigdy nie istniał, to nie istniał również Carl Godulla. Istniał... Diabeł z Rudy.
      Obecnie Karol Godula (i Carl/Karl Godulla) "istnieje" dzięki gł. "rodowitym inaczej"...rozwiń całość

      Jeśli Karol Godula (i inni) nigdy nie istniał, to nie istniał również Carl Godulla. Istniał... Diabeł z Rudy.
      Obecnie Karol Godula (i Carl/Karl Godulla) "istnieje" dzięki gł. "rodowitym inaczej" Ślązakom - pp. Podgórskim, którzy rozpowszechniają materiały ź r ó d ł o w e o tym wybitnym Ślązaku (także... Amerykanie, on-line), w przeciwieństwie do autorów dzieł/"dzieł" z Godulą w tle, bądź innych - powielających nonsensy o nim (OK - mity), bądź powtarzających jak mantrę, agresywnie lub protekcjonalnie: "nie Karol Godula, a Carl/Karl Godulla" - n i c więcej.
      Potomkowie "nieoświeconego" (!) ludu "Kongresówki" (i inni) mają dostęp do wiedzy (m.in. o K.P.) - archiwaliów wszelkiego rodzaju, zupełnie na miarę XXI w., o ile zechcą - miejscowe archiwa dygitalizują swoje zasoby i udostępniają skany setkami tysięcy, wszystkim i bezwarunkowo, czego i instytucjom z rodzinnych stron Karola Goduli życzę, jak i Ślązakom (nie wszystkim, nie narzucam).zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ignorant @.

      Wolf (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8 / 3

      Zamiast wypisywać bzdury @. (gość) • 09.02.15, 19:05:24
      powinien zapoznać się z pracami polskich lingwistów, np.
      Magdalena Tytuła, Marta Łosiak "Polski bez błędów. Poradnik językowy dla...rozwiń całość

      Zamiast wypisywać bzdury @. (gość) • 09.02.15, 19:05:24
      powinien zapoznać się z pracami polskich lingwistów, np.
      Magdalena Tytuła, Marta Łosiak "Polski bez błędów. Poradnik językowy dla każdego" (Wyd. PWN).

      W/w autorki wyraźnie stwierdzają:
      Imiona i nazwiska obce zapisujemy zgodnie z ich oryginalną pisownią: George Michael, Edith Piaf, Pedro Almodóvar.
      W żaden sposób nie zmieniamy nazwisk osób żyjących, nie dodajemy polskich odpowiedników imion ani nie ingerujemy w ortografię.
      Tylko w przypadku imion i nazwisk zapisanych alfabetem innym, niż ŁACIŃSKI musimy oddać obce brzmienie polskimi literami: Fiodor Dostojewski; Mao Zedong.

      Uwaga:
      Tylko w przypadku imion i nazwisk zapisanych alfabetem innym, niż ŁACIŃSKI, czyli m.in. rosyjski, chiński, koreański, japoński, arabski...

      PS. W języku niemieckim do dzisiaj oficjalnie obowiązuje pisownia KRAKAU i WARSCHAU (vide książki, prasa, TV w Niemczech).
      Tylko debil @. (gość) • 09.02.15, 18:24:20 może to łączyć z ... neonazistami. (sic!) zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      no to te panie mają błędne podstawy swoich pseudo lingwistycznych wywodów.

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1 / 11

      Mam nadzieję ,że NIGDY nie napisały...KOPERNIK.Miller.

      idioto!wilku.

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama