Autonomia Śląska: Nigdy nie obiecano Śląskowi tyle, co w...

    Autonomia Śląska: Nigdy nie obiecano Śląskowi tyle, co w 1920 roku [HISTORIA DZ]

    Grażyna Kuźnik

    Dziennik Zachodni

    Dziennik Zachodni

    Gmach Sejmu Śląskiego, zbudowany w latach 1925-1929
    1/5
    przejdź do galerii

    Gmach Sejmu Śląskiego, zbudowany w latach 1925-1929 ©Muzeum Śląskie/repr. Karina Trojok

    95 lat temu, 15 lipca 1920 roku, polski Sejm uchwala Statut Organiczny Województwa Śląskiego. Inne województwa w kraju tworzono aktami niższej rangi
    Kiedy uchwalano statut organiczny dla Śląska, region nie należy jeszcze do Polski. Nie wiadomo, jak sporny teren zostanie podzielony, a obawy, że niekorzystnie dla Polaków, są poważne. Mocarstwa zachodnie w czerwcu 1919 roku w Wersalu ustaliły, że Śląsk nie przypadnie Polsce, chociaż bardzo na to liczyła, ale stanie się miejscem plebiscytu. Wtedy wśród propolskich działaczy pojawia się pierwsza myśl o autonomii.


    Jest owocem tamtej wyjątkowej sytuacji politycznej. Jan F. Lewandowski w wydanej niedawno książce "Czas autonomii" tak to ujmuje: "Od 1919 roku w gronie propolskiej elity regionalnej zdawano sobie sprawę, że autonomia jest nie tylko potrzebna, ale że bez autonomii nie da się nakłonić Górnoślązaków do głosowania na Polskę".

    Dowodzi tego także rezolucja przyjęta na I Zjeździe Śląskich Akademików, który odbywa się 7 sierpnia 1919 roku w Katowicach. Autorzy domagają się w niej gwarancji dla autonomii, jakie powinna dać Polska Górnemu Śląskowi. Optuje za tym pomysłem Wojciech Korfanty. Spotyka się w Berlinie z działaczami Józefem Musiołem i ks. Tomaszem Reginkiem, którym marzy się utworzenie niepodległego państwa z ziem historycznie górnośląskich, czyli z ówczesnego pruskiego Górnego Śląska i byłego Śląska Austriackiego. Mają spore poparcie, ale Korfanty uzyskuje od nich obietnicę, że jeśli Śląsk otrzyma autonomię, będą głosować za Polską.

    Jan F. Lewandowski podaje, że opisał te starania ksiądz Tomasz Reginek w wydanych w Londynie wspomnieniach "Proboszcz śląski". Ksiądz pisze: "Korfanty przyrzekł jak najrychlej opracować i przedłożyć w sejmie warszawskim odpowiednią ustawę o autonomii dla Górnego Śląska po przyłączeniu go do Polski".

    Ksiądz Reginek jest ciekawą postacią. Ostatecznie poparł Korfantego i w plebiscycie 1921 roku działał na rzecz Polski. Był proboszczem w Rybniku. W czasie wojny jego brat zginął w obozie, a on, ostrzeżony przed aresztowaniem, uciekł przez Węgry do Watykanu. Pozostał na emigracji, ale zmarł w Polsce w sędziwym wieku.

    Ustawa konstytucyjna z 15 lipca 1920 roku, która zapewnia autonomię województwa śląskiego, chociaż takiego słowa w niej nie ma (mówi się o samorządzie), bardzo pomaga w plebiscycie w 1921 roku. Jeden z propolskich działaczy plebiscytowych, Władysław Borth, wspominał, że "autonomii życzyły sobie wszystkie grupy społeczne, a więc robotnicy, rolnicy, kupcy, rzemieślnicy i inteligencja pracująca. Za autonomią opowiadała się zarówno śląska ludność rodzima, jak i mieszkający wśród niej Wielkopolanie".

    Pierwsza obietnica rządu polskiego w sprawie autonomii pada w listopadzie 1919 roku. Minister przemysłu i handlu Ignacy Szczeniowski podczas wizyty w Cieszynie mówi: "Mogę w imieniu mojego rządu zapewnić, że z Górnego Śląska i Księstwa Cieszyńskiego powstanie jednolite i autonomiczne województwo śląskie". Wkrótce po tej wypowiedzi, na zlecenie władz, zaczyna pracować nad projektem autonomii prof. Józef Buzek, wybitny ekonomista i prawnik z Cieszyńskiego. Równocześnie własny projekt szykuje komisja Korfantego z Konstantym Wolnym na czele, późniejszym wieloletnim marszałkiem Sejmu Śląskiego. W jego komisji jest także Józef Rymer, który zostanie pierwszym wojewodą śląskim.

    Dwa projekty w tym samym czasie trafiają do Sejmu Ustawodawczego w Warszawie. Odtąd sprawy toczą się szybko. 30 czerwca 1920 r. Sejm zwraca się do komisji konstytucyjnej z prośbą o sporządzenie jednego tekstu z dwóch prac. 15 lipca referuje go przed posłami prof. Buzek. Oznajmia, że autorzy liczyli się z tym, że Śląsk przez ponad sześć wieków był oderwany od pnia macierzystego Polski, że w tym czasie powstały odrębności prawno-polityczne, które wymagają poszanowania. Władysław Wróblewski w imieniu rządu polskiego przedkłada w Sejmie ustawę. Mówi wtedy ważne słowa: "Należy się ufność tym, którzy zanim zostali z prawa obywatelami Rzeczypospolitej, stali się nimi od dawna z ducha i ofiar dla Polski poniesionych".
    Statut Organiczny Województwa Śląskiego uchwalono jako ustawę konstytucyjną. Dwa lata później, gdy Polska przejmuje przyznane sobie tereny, statut wchodzi w życie. Polska obiecała wiele Śląskowi pod presją rywalizacji z Niemcami, ale autonomia przetrwała międzywojnie. Oficjalnie zlikwidowały ją dopiero władze komunistyczne w 1945 roku.

    Za tydzień - jakie były konkretne zapisy Statutu Organicznego.


    *Nowe Muzeum Śląskie w Katowicach zachwyca! ZOBACZ ZDJĘCIA i WIDEO]
    *BECIKOWE 2015 - 100 zł na dziecko przez 12 miesięcy [ZASADY]
    *Przepisy drogowe od 18 maja 2015: 50 km/h + odebranie prawa jazdy
    *Śląska STREFA AGRO - nie tylko dla rolników. ZOBACZ KONIECZNIE
    *Śląska STREFA BIZNESU - wszystko o pieniądzach. ZOBACZ KONIECZNIE
    *Śląsk Plus. Górny Śląsk jest piękny ZDJĘCIA INTERAKTYWNE

    Czytaj także

      Komentarze (14)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      i ani slowa o 1926 ? 1928 ? 1929 ? 1930 ? 1935 ?

      akuratny (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Czy ten tekst jest naprawde o slaskiej, o naszej, o prawdziwej historii G.Slaska ??????

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Za Federacją Polski

      POLAK (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Gdyby nie Stalin, Hitler i całego tego czerwonego i brunatnego towarzystwa lewackiego, dziś byłoby zupełnie inaczej. Kto wie, może Polska byłaby wreszcie federacją, a nie jak teraz Monako(Warszawa)...rozwiń całość

      Gdyby nie Stalin, Hitler i całego tego czerwonego i brunatnego towarzystwa lewackiego, dziś byłoby zupełnie inaczej. Kto wie, może Polska byłaby wreszcie federacją, a nie jak teraz Monako(Warszawa) olewa wszystkie inne prowincje w kraju, brzydzę się tym.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      veto!

      Rajmund (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8

      "Polska obiecała wiele Śląskowi pod presją rywalizacji z Niemcami, ale autonomia przetrwała międzywojnie." Bzdura, juz od 1923 byla drazona i podkopywana, a najpózniej po 1926 byla juz tylko...rozwiń całość

      "Polska obiecała wiele Śląskowi pod presją rywalizacji z Niemcami, ale autonomia przetrwała międzywojnie." Bzdura, juz od 1923 byla drazona i podkopywana, a najpózniej po 1926 byla juz tylko wydmuszka. Najpózniej w 1935 bylismy dla >nich< "Hottentottami".
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      No niestety......

      silus (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 21

      Śląsk wpadł z deszczu po rynnę, a autonomia była po prostu kiełbasą plebiscytową aby zgarnąć niemiecki przemysł bez którego Polska była by krajem rolniczym na poziomie Rumunii.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      kogo normalnego stać na autostrady?

      edek (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8 / 1

      A to co nie Wyszabrowali Polacy z Slaska to tego dokonali Sowieci w 1945.Wiekszosc Zakładów Porozbierano i wszystko Powywoźono.Slazacy dali Radę Odbudować Ale teraz po PO wszystko Zaorane i...rozwiń całość

      A to co nie Wyszabrowali Polacy z Slaska to tego dokonali Sowieci w 1945.Wiekszosc Zakładów Porozbierano i wszystko Powywoźono.Slazacy dali Radę Odbudować Ale teraz po PO wszystko Zaorane i ciągłe Remontowane Drogi pobudowali.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Polska poniżej poziomu

      DM (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 9

      Rumunia dysponowała paliwem...... dla A.H.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      A niech sie odlacza

      Pm (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 20 / 5

      A niech sie ten Śląsk odłącza od Polski całkowicie. Nawet nie czuja sie Polakami. Niech sobie radzą.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Mała ojczyzna

      Hanys (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      Patriotyzmu lokalnego, nauczyły mnie wiejskie nauczycielki ze wschodu, które tępiły gwarę naszych dziadków, traktując jak naród podbity.Wiarę w Polskę utraciłem jak zobaczyłem jak się rozkrada...rozwiń całość

      Patriotyzmu lokalnego, nauczyły mnie wiejskie nauczycielki ze wschodu, które tępiły gwarę naszych dziadków, traktując jak naród podbity.Wiarę w Polskę utraciłem jak zobaczyłem jak się rozkrada dobro narodowe.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      OBERSCHLESIEN MOJ HEIMAT

      ebac hadziaji (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8

      dzienki, slask nowym krajem

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Pm

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 20 / 1

      i badz pewny, ze sobie bez was polactwa poradza.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      "WARSZAWO", gdzie Twój HONOR!!!

      OBSERWATOR (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 19 / 1

      Cytat: "Ustawa konstytucyjna z 15 lipca 1920 roku, która zapewnia autonomię województwa śląskiego, chociaż takiego słowa w niej nie ma (mówi się o samorządzie).............i
      PS1:...o ten...rozwiń całość

      Cytat: "Ustawa konstytucyjna z 15 lipca 1920 roku, która zapewnia autonomię województwa śląskiego, chociaż takiego słowa w niej nie ma (mówi się o samorządzie).............i
      PS1:...o ten samorząd walczymy i walczyć będziemy i to nie tylko dla Śląska a dla wszystkich regionów POLSKI !!!!
      Cytat: "Ustawa konstytucyjna z 15 lipca 1920 roku, bardzo pomogła w plebiscycie w 1921.
      PS2; ... a to nie ładnie, nie zachowywać zobowiązań
      "WARSZAWO", gdzie Twój HONOR!!!

      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      a co z autonomia niemieckiej czesci Gornego Slaska ?

      ... (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 15 / 2

      tez przeciez obiecali im autonomie , jak bylo ?


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Jak bylo?

      pitdegross (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8

      Odbyl sie odrebny plebiscyt i nikt autonomii nie chcial.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ale wazne jest kiedy - p´pzniej

      Rajmund (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      i bylo to juz zupelnie inna sytuacja.

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama