W blasku arystokratycznych rodów

    W blasku arystokratycznych rodów

    Krzysztof Karwat

    Dziennik Zachodni

    Aktualizacja:

    Dziennik Zachodni

    W blasku arystokratycznych rodów
    Nie uwierzyłbym, gdybym sam nie sprawdził. Od jakiegoś czasu notujemy bezprecedensowy renesans zainteresowania dziejami śląskiej szlachty i arystokracji. Powstają nowe dzieła naukowe i opracowania monograficzne, także archiwistyczne. Organizowane są sesje popularyzatorskie, spotkania dyskusyjne, spektakle teatralne, wystawy.
    W blasku arystokratycznych rodów
    Teraz warto na przykład zajrzeć do Bytomia, do Muzeum Górnośląskiego, które z pomocą jednej z niemieckich instytucji przygotowało ekspozycję, prezentują-cą dorobek cywilizacyjny najmożniejszych rodów. Eksponaty, materiały i zdjęcia pochodzą z obu krajów.

    Z oporami, niemniej dość skutecznie, dobija się pamięć przede wszystkim o Schaffgotschach, Donnersmarckach, Ballestre-mach i Tiele-Wincklerach. Decyduje o tym rozmach, z jakim w XIX stuleciu i pierwszych dekadach następnego, rodziny te zagospodarowywały Górny Śląsk, wprowadzając tu najnowocześniejsze rozwiązania technologiczne i organizacyjne. Świadectwem są liczne przedsiębiorstwa, huty i kopalnie, kościoły i pałace, z których część przetrwała do dziś.

    Ślady obecności tych ludzi i kapitału, jaki zainwestowali w tutejszą gospodarkę, można dostrzec nawet w tych miejscach, które z biegiem lat musiały zmienić swe oblicze i charakter. Ba, zachowały się nawet zwyczajowe nazwy odnoszone do niektórych okolic (np. na granicy Chorzowa Batorego i Świętochłowic najwyższe wzniesienie nadal określa się mianem Góry Hugona - Hugobergu - od imienia jednego z katolickich Donnersmarcków, rezydujących na terenie dzisiejszych Siemianowic). Niektóre samorządy - choćby rudzki - z dumą przywołują znane postacie związane ze swoimi miastami, powołując je na patronów ulic, a nawet szkół.

    Nie ulega wątpliwości, że praktyki te wynikają nie tylko z szacunku do historii, ale i zachowanej pamięci lokalnej, także tej familiarnej. Sam kilkakrotnie rozmawiałem ze Ślązakami "starej daty", którzy przekonywali mnie, że ich przodkowie pracowali w firmach Donnersma-rcków czy Ballestremów i chwalili sobie warunki, w jakich wtedy żyli i na co dzień funkcjonowali.

    Jest w tym zapewne trochę niegroźnej mistyfikacji i idealizacji. Wiadomo - czasy minione musiały być piękniejsze, bo podobno lepsi, serdeczniejsi wobec siebie byli ludzie, nawet jeśli wiedli los ubogich wyrobników. Oto więc zbliżamy się do drugiej, niekiedy niepotrzebnie skrywanej strony medalu, która nakazuje najsolidniejszym historykom czy biografom - chociażby bytomianinowi Arkadiuszowi Kuzio-Podruckiemu, autorowi cennych opracowań historycznych - zauważać, że tacy multimilionerzy jak Guido Donner-smarck czy Franz Ballestrem byli jednak wobec swych pracobiorców "dość surowi".

    Owszem, pozostawili po sobie instytucje pożytku publicznego, szpitale i ośrodki charytatywne, wprowadzali zabezpieczenia socjalno-emerytalne, to jednak kierowali się przede wszystkim żądzą zysku, a kiedy ten był zagrożony, bezwzględnie pacyfikowali buntownicze nastroje. I - delikatnie mówiąc - rozrzutni nie byli, gdy przychodziło ustalać stawki dla robotników.
    No właśnie. Czy czasem nie przesadzamy, wynosząc pod niebiosa ówczesnych możnowładców? Umiar w ocenach jest wskazany. Ale i o kontekstach cywilizacyjnych, ustrojowych nie można zapominać.

    Ostatnie dekady XIX wieku i lata prowadzące do I wojny światowej to czas niebywałej ekspansji wczesnego kapitalizmu w całej Europie, nie tylko w przodujących Prusach. Wszędzie z trudem zrzucano resztki feudalizmu, nie za bardzo troszczącego się o poziom życia mas ludowych. Tak, to nie była sielanka. Świat z dnia na dzień zmienić się nie mógł. Stąd te niewyobrażalnie głębokie przepaści, dzielące przemysłowców i bogaczy od zwykłych zjadaczy chleba.

    Dzisiaj różnic tych już nawet mentalnie zmierzyć nie potrafimy, bo wykraczają poza nasze doświadczenie. Bynajmniej prze-cież nie tylko o pieniądze chodziło, lecz o utrwalony status społeczny. Naturalne zatem, że dziś relatywizujemy sprzeczności i konflikty dawnych epok, szukając elementów, które łączą. I niech tak zostanie.

    * CZYTAJ KONIECZNIE:

    *Katastrofa busa na S69 w Przybędzy - fakty, opinie WIDEO i ZDJĘCIA
    *Sprawa Madzi z Sosnowca - ustalenia prokuratorów, zeznania rodziców

    Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera


    *GWIAZDA PROGRAMU X-FACTOR nagrywała swój klip w Świerklańcu. ZOBACZ FOTKI
    * FOTOMATURA 2012. Zobacz tegoroczne maturzystki i maturzystów z całego województwa! ZAGŁOSUJ!

    Czytaj także

      Komentarze (6)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ARYSTOKRACJA SLASKA NIGDY NIE BYLA GLEBOKO ZWIAZANA ZE SLASKIEM

      ALE RAS WIE LEPIEJ (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 36 / 35

      Wiekszosc tych "slaskich" arystokratow przylazla na Slask wraz z Prusami i na chwale Prus wprowadzali pruskie porzadki. Tepili j. polski u Slazakow a najbardziej przeszkadzal im slaski katolicyzm...rozwiń całość

      Wiekszosc tych "slaskich" arystokratow przylazla na Slask wraz z Prusami i na chwale Prus wprowadzali pruskie porzadki. Tepili j. polski u Slazakow a najbardziej przeszkadzal im slaski katolicyzm . Co do warunkow na Slasku wygladaly mn tak jak w Polsce do konca XIX w co opisuja takze niemieccy badacze , zmienilo sie dopiero na przelomie XIX/XX w z tym ze wies gornoslaska cechowalo nadal ogromne ubostwo . Wiekszosc Slazakow mieszkala na wsi badz byli spychani przez Niemcow na peryferie miast , a warunki w jakich pracowali Slazacy na kopalniach , najlepiej oddaje fakt ze jeszcze podczas IIwojny swiatowej , jency angielscy zatrudnieni w kopalniach smiali sie ze Slazacy wykonuja ciezsze prace jak w Anglii...konie!
      Jaki byl stosunek tej tzw slaskiej arystokracji do Slazakow najlepiej oddaja pamietniki i wspomnienia pisane przez nich a wynika z tego ze byli Slazacy im obojetni a najczesciej gardzili badz smiali sie wprost ze slaskiej mowy jak i zwyczajow panujacych wtedy na Slasku. Oni zawsze patrzyli na zysk a Slazakow mieli w.... (prosze sobie dopisac)zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      @ale RAS wie lepiej

      Holunder (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 29 / 14

      Większośc tych "ślaskich" kniaziów przypętała się na Śląsk za zwyciąską Armią Czerwoną,jak hieny za lwem.
      Wprowadzili polski porządek który zaowocował odwrotnością porządku pruskiego - czyli...rozwiń całość

      Większośc tych "ślaskich" kniaziów przypętała się na Śląsk za zwyciąską Armią Czerwoną,jak hieny za lwem.
      Wprowadzili polski porządek który zaowocował odwrotnością porządku pruskiego - czyli ruiną.To co przedstawia w swoim komentarzu autor pasuje jak ulal do istniejących na G.Śląsku warunków bytowania Ślazaków od 1945 roku.Czyli,albo ktoś tu haniebnie łże lub nic się nie zmieniło od czasów "śląskich"arystokratów.Do dziś jeszcze można gołym okiem odróżnic tą "biedną" śląską" wieś od jakże szczęśliwych i dostatnio żyjących niewolników polskiego pana.Aby przekonac się w jakich warunkach żyli i pracowali polscy chłopi nie trzeba sięgac do tak naiwnych przykładów jakie tu przedstawiono by uwiarygodnic te brednie,to upodlenie człowieka przedstawili w swoich książkach wasi "wieszcze".zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      W blasku arystokratycznych rodów

      Stały 59 (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 40 / 35

      Autor ma rację, na pewno nie byli altruistami.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ślązacy - arystokraci

      Euro (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 33 / 21

      To oczywiste, że po latach endeckiej (narodowej) i komunistycznej (klasowej) propagandy, dzisiaj tak na Dolnym, jak i na Górnym Śląsku, wracamy do prawdziwej historii regionu.

      Jest szansa, by...rozwiń całość

      To oczywiste, że po latach endeckiej (narodowej) i komunistycznej (klasowej) propagandy, dzisiaj tak na Dolnym, jak i na Górnym Śląsku, wracamy do prawdziwej historii regionu.

      Jest szansa, by uczniowie, studenci i osoby zainteresowane historią Śląska, odkryli takie wybitne postaci śląskich arystokratów, jak np. komes wrocławski Magnus Haroldson (ok. 1050 - po 1109), słynny minnesänger Heinrich von Pressela, czyli książę Henryk IV Probus (1257-1290), poeta Joseph Karl Benedikt Freiherr von Eichendorff (1788-1857), poeta Moritz Karl Wilhelm Anton, Graf von Strachwitz (1822-1847) pisarka Valeska Gräfin von Bethusy-Huc (1849-1926), polityk Michael Graf von Matuschka (1988-1944), prawnik wojskowy Helmuth James Graf von Moltke (1907-1945), archeolog Bolko Karl Ernst Gotthard Freiherr von Richthofen (1899-1983) i wielu innych. zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Mimo to

      Autochton (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 35 / 17

      Sponsorów i mecenasów nie szukano w East Edenie ,a wręcz stamtąd przyjeżdżano lub przejeżdżano w nadziei poprawy swego bytu . Było to przekonanie jeszcze aktualne do lat 70-tych . Do...rozwiń całość

      Sponsorów i mecenasów nie szukano w East Edenie ,a wręcz stamtąd przyjeżdżano lub przejeżdżano w nadziei poprawy swego bytu . Było to przekonanie jeszcze aktualne do lat 70-tych . Do powstań też widać nie było powodów , ani czasu .Wpierw było za króla Sasa ..... , a później saksy .zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Rozrzutni ?

      Pracownik (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 38 / 22

      Widać nie było ustawy kominowej i pracobiorców nie mieli klasy Drzewiecki ,.czy R.Kapler i inni.Pewnie też nie wiedzieli jeszcze ,że najlepsze geszefty to na "dziurze budżetowej ". Dzięki...rozwiń całość

      Widać nie było ustawy kominowej i pracobiorców nie mieli klasy Drzewiecki ,.czy R.Kapler i inni.Pewnie też nie wiedzieli jeszcze ,że najlepsze geszefty to na "dziurze budżetowej ". Dzięki temu jednak , pozostało po Nich jeszcze co nieco ,czego "uzdrowiciele" ekonomii UE i "przewodnicy wyjścia z kryzysu" tejże nie zdążyli całkowicie przepieprzyć .zwiń

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama