Dziennik Zachodni » Kultura » Mówią albo godają

Mówią albo godają

Data dodania: 2008-10-23 19:07:16 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2008-10-23 19:09:11

Teresa Semik

Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

W świetlicy w Żorach-Osinach zajęcia z przedszkolakami prowadzą Eryka Krawczyk i Ludwik Wróbel (© fot. Zygmunt Wieczorek)

Na szczęście minęły czasy, gdy gwara uważana była za gorszy język. Teraz w śląskich domach rodzice dbają, by ich dzieci znały kulturę swoich przodków. W Żorach-Osinach jest nawet specjalne regionalne centrum

Szymek Wróbel z Mysłowic ma 8 lat. W sobotę wystąpił w półfinałach konkursu "Po naszymu czyli po śląsku". - Mama kazała - tłumaczy szczerze i rezolutnie. - Razem z babcią uczyły mnie gwary. Ogólnie rzecz biorąc, lubię się uczyć. 10-letni Damian Pakuła z Rudy Śląskiej, kolejny kandydat do tytułu Młodzieżowy Ślązak Roku 2008, też nie miał wyboru. Już trzy lata temu rodzice zaprowadzili go do ludowego zespołu Rudzianie, by uczył się tańczyć i śpiewać. Teraz wujek namówił go jeszcze, by startował w konkursie organizowanym od 15 lat przez Marię Pańczyk i Radio Katowice.

Gwarę poznał w domu.- Jesteśmy śląską rodziną - tłumaczy Danuta Pakuła, mama Damiana.

∨ Czytaj dalej

- Najpierw przez 10 lat tańczył w zespole starszy syn, a teraz młodszy. Chłopcy muszą mieć dodatkowe zajęcia, ale ja się cieszę, że polubili właśnie poznawanie tradycji. Zainteresowanie konkursem "Po naszymu..." wśród dzieci i młodzieży było tak duże, że w końcu trzeba było ustanowić dla nich specjalną kategorię. W tym roku co czwarty uczestnik nie ukończył 15 lat.

Dobra śląska gwara

- Nie sprawdziły się przewidywania, że gwara umiera razem ze starszymi, skoro dzieci i młodzież zgłaszają się coraz liczniej. A to znaczy, że gwara jest obecna w domu - mówi Maria Pańczyk.
Alojzy Lysko, juror i pisarz śląski, też uważa, że zainteresowanie gwarą wśród młodych jest zasługą właśnie ich rodziców. - Kiedy mama z tatą byli mali, gwara uważana była za gorszy język. Nie mieli więc możliwości publicznego wypowiadania się po śląsku. Teraz pewnie doszli do wniosku: "nie my, to chociaż nasze dzieci" - dodaje Lysko.

Konkursowy monolog o trzech kozach, w tym jednej "flekowanej na czorno" przygotowała dla 12-letniej Marii Galwas z Wodzisławia Śląskiego, jej mama. Marysia przekonywała później publiczność, że z powodu tego koziego mleka wszyscy tak zdrowo się trzymają. - Nie pijemy tego z papendeklowych tytek - zapewniała i została Młodzieżowym Ślązakiem Roku 2006. Czy ktoś ją strofował w szkole, że nie mówi ładnie po polsku?

- Nie, bo my w szkole mówimy, ale w doma godomy - dodała. Do udziału w konkursie namówiła ją wychowawczyni.

Nasze cery i synki

12-letnią Kasię Miszczyk z Potępy też zachęciła do gwary nauczycielka Ewa Michalska, matematyczka, i posłała na kolejny już konkurs. Kasia gwary się nie wstydzi, a nawet może się nią "poasić". Mama pochodzi z Opolszczyzny, tata z Górnego Śląska, to i ona godać poradzi. A chce powiedzieć, że w Potępie nikt dotąd sali gimnastycznej nie zbudował, "żeby dziecka pukli nie mieli".

Leokadia Buchman, nauczycielka z Żor, zauważyła, że w pierwszych klasach szkoły podstawowej, kiedy rodzice decydują o zajęciach pozalekcyjnych swoich pociech, najwięcej z nich wskazuje na kółka regionalne. Dzieci poznają wówczas tradycje i obrzędy swojej miejscowości.

∨ Czytaj dalej

W Żorach Ślązacy są w mniejszości. Kiedyś żyło tu zaledwie 9 tys. mieszkańców, dziś 61 tys., głównie przyjezdnych. W lokalnym konkursie gwarowym występowali wpierw tylko uczniowie z obrzeży miasta. Teraz pełno jest i tych z bloków.

- Sprawne ucho wyłapie ich zły akcent lub składnię, ale waż-ne są także chęci - mówi Jadwiga Tabor. To ona jest inicjatorką Żorskiego Centrum Regionalnego. W dzielnicy Osiny powstała placówka oświatowa dbająca o zachowanie i popularyzację tradycyjnych obrzędów śląskich. Wśród starodawnych mebli maluchom pokazywane są wesela śląskie, dożynki, kiszenie kapusty. W piwnicy mają nawet namiastkę kopalni i mogą dotknąć grudy węgla. Co roku przyjeżdża tu na lekcje około 8 tys. przedszkolaków i uczniów klas pierwszych z całego województwa. To jedyne tego typu miejsce w Polsce.

Nauczycieli wspierają członkowie zespołu folklorystycznego "Osiny". Wśród nich jest dwóch półfinalistów konkursu "Po naszymu..." i zdobywczyni II nagrody - Zofia Przeliorz.
- Jak my tych młodych teraz nie przekonamy do pielęgnowania śląskich tradycji i nie wciągniemy do zespołu, to kto nas później zastąpi? - tłumaczy Ludwik Wróbel, kierownik "Osin". W zespole tańczą już wnuki Ludwika Wróbla.

Cery i synki na scenie zachowują się niebywale odważnie. 8-letnia Patrycja Weideman z Radlina - Młodzieżowa Ślązaczka Roku 2000 - pod względem ner-wu scenicznego zdystansowała dorosłych, a jurora, Bolesława Lubosza, wprowadziła w zakłopotanie. - Masz siostrę, a pewnie chciałabyś jeszcze mieć brata. To nasyp cukru na okno dla bociana - radził juror.

- Takie sztuczki już nie działają - odpowiedziała zdegustowana dziewczynka.

Dumni z sukcesów uczniów są także nauczyciele. Szkoła w Toszku odnotowała w swojej monografii, że w 1998 roku Sandra Grochla została Młodzieżową Ślązaczką Roku.

« ‹ 1 2 3 › »

Komentarze

przejdź na forum

Rozrywka

Dziennik Zachodni

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Dział Kolportażu

bezpłatna infolinia 800 16 30 20 (dla stacjonarnych i sieci Orange), 32 634 22 70 (dla pozostałych sieci)
e-mail: prenumeratadomowa@dz.com.pl
Jak zamówić prenumeratę? Zobacz tutaj

Reklama:

Informacja:

tel. 32 634 23 01, fax 32 634 23 03
Chcesz nadać ogłoszenie lub reklamę, kliknij tutaj
e-mail: reklama.katowice@polskapresse.pl

Kontakt z redakcją:

Dziennik Zachodni

ul. Baczyńskiego 25 A
41 – 203 Sosnowiec

Sprawdź numery telefonów i skontaktuj się z wybranych działem lub konkretnym dziennikarzem

więcej »

Reklama

Zagraj i wygraj z DZ »

Weź udział w plebiscytach i wygraj nagrody

Dziennik Zachodni organizuje plebiscyty, w których uczestnicy wygrywają rewelacyjne nagrody. Weź udział już teraz KLIKNIJ TUTAJ »

Reklama

Sonda

Czy kupisz książkę o Katarzynie Waśniewskiej, matce Madzi z Sosnowca?

Tutaj przeczytasz Dziennik Zachodni »

Dziennik Zachodni za darmo

Jesteś klientem? Sprawdź, w którym barze, restauracji, pubie, czy zakładzie usługowym przeczytasz za darmo Dziennik Zachodni. Jesteś właścicielem lokalu? Przeczytaj, jak zamówić prenumeratę. »

Polskapresse sp. z.o.o informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie DziennikZachodni.pl podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.
Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane: