II RP otrzymała Śląsk, za to Śląsk korzystał z autonomii

    II RP otrzymała Śląsk, za to Śląsk korzystał z autonomii

    Agata Pustułka

    Dziennik Zachodni

    Dziennik Zachodni

    W latach 1926-29  przy ul. Jagiellońskiej w Katowicach wybudowano gmach Sejmu Śląskiego

    W latach 1926-29 przy ul. Jagiellońskiej w Katowicach wybudowano gmach Sejmu Śląskiego ©Zbiory Tomasz Borówki

    Utworzenie województwa śląskie zostało przypieczętowane 15 lipca 1920 r. na mocy ustawy Sejmu RP. Nowe województwo było zamieszkiwane przez 1 mln 295 tys. 27 osób (spis ludności z 1931 r.) Było to województwo najgęściej zaludnione, choć spośród 16 województw przedwojennej Polski najmniejsze!
    W latach 1926-29  przy ul. Jagiellońskiej w Katowicach wybudowano gmach Sejmu Śląskiego

    W latach 1926-29 przy ul. Jagiellońskiej w Katowicach wybudowano gmach Sejmu Śląskiego ©Zbiory Tomasz Borówki

    - Specyficznym rysem województwa śląskiego, a zwłaszcza w jego części górnośląskiej było występowanie licznej grupy ludności autochtonicznej nie posiadającej skrystalizowanej świadomości narodowej. Wojciech Korfanty oceniał jej rozmiary na ok. jedną trzecią ludności polskiej części Górnego Śląska. Ta warstwa pośrednia, etnicznie polska, lecz powiązana silnie z kulturą niemiecką, najczęście nadal ekonomicznie uzależniona od Niemców, była bardzo podatna na ich wpływy - przypomina prof. Maria Wanatowicz w publikacji Województwo Śląskie 1922 - 1939.

    O przejęcie wpływów nad tą grupą rywalizowali zarówno Niemcy jak i Polacy. Ponieważ ruchy separatystyczne nie miały mocnego i licznego zaplecza nie odegrały większej roli w II RP.

    Województwo śląskie było określane jako perła w koronie Rzeczpospolitej, bo przyłączenie go do Polski , można porównać do otrzymania spadku po dziadku-milionerze z Ameryki.

    O potencjale województwa świadczy fakt, że właśnie tu wydobywano ponad 73 proc. węgla kamiennego, produkowano 78,5 proc. żelaza, 77 proc. stali, itd. Z pracy w górnictwie i przemyśle utrzymywała się ponad połowa ludności! Wraz z częścią Górnego Śląska Polska otrzymała: 53 kopalnie węgla, 22 wielkie piece, 17 zakładów przetwórczych hutniczych, 9 stalowni i walcowni, 7 kopalń rudy, 12 hut cynku, 10 prażalni blendy cynkowej, 5 walcowni blachy cynkowej2 huty ołowiu i srebra, 13 kopalń rud cynku i ołowiu (za "Województwo śląskie 1922 - 1939").

    Śląskiemu węglowi (zapasy węgla w 1922 szacowano na 170 mld ton) niezwykle pomógł strajk górników brytyjskich w 1926 roku, bo to nasz produkt zaoferowaliśmy europejskim rynkom. Można mówić w tym okresie o wielkim ożywieniu gospodarczym, który zapewnił województwu ekonomiczny skok wzwyż. Jak obliczył prof. Wojciech Roszkowski, Śląsk przyczynił się do zwiększenia majątku przemysłowego Polski z 97,1 dl 275 mln zł.! Warto dodać, że prawie 90 proc. ładunków przed wojną na Śląsku przewożono koleją. Planowano budowę świetnie zaprojektowanych magistrali. Wyjątkowo dobrze rozwijało się... lotnictwo. Śląska Spółka Lotnicza uruchomiła i utrzymywała bez problemów połączenie z Warszawą! Do stolicy leciało się wtedy ok. 2 godzin.

    W większości właścicielami zakładów przemysłowych byli Niemcy , którzy jednak wskutek bardzo konsekwentnej polityki polonizacyjnej, często decydowali się na opuszczenie województwa. Po przewrocie majowym wygrywała już tylko opcja prosanacyjna wojewody Michała Grażyńskiego.

    Ośrodkiem władzy w województwie był jednoizbowy Sejm Śląski, który początkowo składał się z 48 posłów, a następnie liczba ta została uszczuplona do 24 parlamentarzystów. Województwo posiadało też skarb, z którego część dochodów, zwana tangentą, była przekazywana do centrali, czyli do Warszawy. O wysokość tangenty śląscy posłowie toczyli zażarte boje. Poza utrzymaniem wojska, straży granicznej oraz urzędników państwowych (wojewoda) wszystkie inne wydatki pokrywano ze środków wypracowanych na miejscu.

    Warto dodać, że szczególne uprawnienia mieli wojewodowie, bo poszczególne wydziały urzędu wojewódzkiego miały wręcz kompetencje dzisiejszych ministerstw. Wojewodę mianował prezydent RP. To on zresztą zwoływał posiedzenia sejmu. Niestety posłom nie udało się przygotować ustawy o ustroju wewnętrznym województwa. Co oczywiste centrala nie była zainteresowana rozszerzaniem uprawnień sejmu. Co ciekawe frekwencja wyborcza do Sejmu Śląskiego była wyższa niż do Sejmu ogólnopolskiego (74 do 64 proc. w wyborach 1922 i 75,5 do 76,3 w 1935 r). Wyróżnikiem województwa śląskiego była wysoko postawiona edukacja. Ponieważ istniał obowiązek szkolny, praktycznie nie było analfabetyzmu. Powodów do zadowolenia nie miały jednak panie, które chciały pracować jako nauczycielki. Od 1926 r. do 1938 r. obowiązywała przyjęta przez Sejm Śląski ustawa celibatowa, która zabraniała wychodzić im za mąż. W województwie śląskim mogły tę pracę podejmować tylko jako osoby stanu wolnego!

    Województwo miało jednak swoje wielkie problemy. Borykało się z bezrobociem (w 1926 roku bez pracy pozostawało 72 tys. 188 os ób, w 1932 aż 117 tys.). Brakowało też mieszkań. Stworzono nawet Śląski Fundusz Gospodarczy, który przeznaczono na pożyczki mieszkaniowe (można je było spłacać przez... 41 lat). Na 30 lat SejmŚląski zaciągnął 11,2 mln dolarów pożyczki w amerykańskim banku. Pieniądze skonsumowano na inwestycje w kolejach, szkolnictwie, drogownictwie.
    (Autorka tekstu korzystała z książki "Województwo Śląskie 1922 - 1939").


    *Euro 2012 w DZ: eksperci typują wyniki meczów, wywiady z gwiazdami, strefa kibica
    *Nowy podział Śląska: koniec woj. opolskiego i śląskiego, wspólne górnośląskie
    Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera

    Czytaj także

      Komentarze (2)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Autorka cytuje "wybitnych"

      cirano (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 72 / 65

      Mosz recht Anton, babka przeciongła z tym swoim bardzo swoistym spojrzyniym na Ślonsk. To jes ale ta "prowda" jako Poloki od dziesiyncioleci narodowi wciskajom czyńściowo słusznie myślonć, że my to...rozwiń całość

      Mosz recht Anton, babka przeciongła z tym swoim bardzo swoistym spojrzyniym na Ślonsk. To jes ale ta "prowda" jako Poloki od dziesiyncioleci narodowi wciskajom czyńściowo słusznie myślonć, że my to kupiymy jak sto razy powtórzom.
      Najpiyrw nazwali Prusy Ślonsk "czornom perłom korony Prus" dopiyro potym zaśpiywali Polaki ta sama śpiywka, jakby nabijali sie z Niymcow, fto teroz ta perła mo.
      Nojbardzij przegrany na tyj zmianie był nasz norod, bo tak nisko jak my ocyganiyni i oszukani upadli...zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      zenujace, bardzo

      Anton(i) (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 52 / 67

      Boze, od razi widac, ze tekst tego artykulu zostal "zestawiony" czy zmontowany z róznych watpliwych starych i plytkich publikacji "slaskich" "naukowców".

      Tylko 2 przykladziki:

      1) Dlaczego bylo...rozwiń całość

      Boze, od razi widac, ze tekst tego artykulu zostal "zestawiony" czy zmontowany z róznych watpliwych starych i plytkich publikacji "slaskich" "naukowców".

      Tylko 2 przykladziki:

      1) Dlaczego bylo bezrobocie ? M.in. dlatego, ze Poloki, mimo inszyj umowy, przywozili samych swoich w niesamowitych masach.

      2) "W większości właścicielami zakładów przemysłowych byli Niemcy , którzy jednak wskutek bardzo konsekwentnej polityki polonizacyjnej, często decydowali się na opuszczenie województwa." - Bardziej durnego, brzydkiego i bezczelnego zdania juz dlugo nie czytalem (mw. od Bieruta). Nawet nie bede komentowal.

      Caly ten tekst jest jak marketingowy, pseudoneutralny prospekcik, broszurka.

      Ta "kompilacja" jest jak slizganie sie po powierzchni, bez wchodzenia w substancje.
      To propagandowe przedstawienie "prawdy" w "odpowiednim" swietle.
      Byc moze przez Autorke nawet wcale niezamierzone.
      Ale tylko wynik sie liczy, ten jest mizerny - i szkodliwy.zwiń

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo