Ważne
    Szołtysek: Szłapy, giry i inne fusy

    Szołtysek: Szłapy, giry i inne fusy

    Marek Szołtysek

    Dziennik Zachodni

    Dziennik Zachodni

    W Trewirze znajduje się sarkofag z nogami św. Macieja
    1/3
    przejdź do galerii

    W Trewirze znajduje się sarkofag z nogami św. Macieja ©Marek Szołtysek

    Miałem w tym roku okazję być w miejscowości Trewir, która też zwie się Trier. Jest to starożytne miasto na zachodzie Niemiec, pełne niezwykłych zabytków. Ja jednak chcę opowiedzieć o ciekawym spotkaniu w tamtejszym kościele benedyktynów, a konkretnie była to bazylika św. Macieja Apostoła. Chodzi o trzynastego apostoła, wybranego po odejściu zdrajcy Judasza.
    A więc zwiedzając tę bazylikę, wszedłem do podziemnej krypty, gdzie jest pokazywany grób owego św. Macieja. Tam natrafiłem na grupę polskich turystów, którzy, jak się okazało, nie znali dobrze niemieckiego. Jeden z nich przeczytał na głos napis obok sarkofagu, gdzie mniej więcej było napisane tak: "Sarkophag mit den Beinen des hl. Matthias". I kiedy ci przypadkowo spotkani pielgrzymi czy turyści zastanawiali się co znaczy "Beine", to ja szybko im podrzuciłem informację, że to jest relikwiarz ze szczątkami nóg św. Macieja. I oto już kolejny raz zostałem niesłusznie uznany za specjalistę od niemieckiego. A w rzeczywistości w odszyfrowaniu znaczenia rzeczownika "Beine" pomogła mi znajomość śląskiej godki.

    CZYTAJ WIĘCEJ FELIETONÓW MARKA SZOŁTYSKA

    Otóż jak powszechnie wiadomo, w każdej mowie jest wiele obcych naleciałości. Tak też w śląszczyźnie jest sporo słów czeskich i niemieckich. I właśnie do grupy śląskich germanizmów można zaliczyć rzeczownik "Beine", czyli nogi (czytaj: bajne). Tyle tylko, że Ślązok używa tego słowa w specyficznych okolicznościach, czyli tylko wtedy jak mówi, że ktoś ma krzywe lub jakieś inne nogi.
    A zatem jak nogi wygięte są na zewnątrz, czyli jak krzywizna tych nóg przypomina literę O, to wtedy są ołbajny. Jak zaś nogi wygięte są do wewnątrz i przypominają kształtem literę X, to wtedy tak krzywe nogi to iksbajny. Natomiast jak ktoś ma drewnianą protezę nogi, to wtedy jest holcbajna. I na tym bez mała kończy się zastosowanie tego germanizmu w śląskiej godce.

    Ale jest jeszcze drugi rzeczownik - "Fuss", czyli stopa, ale też ogólnie noga. I tu Ślązok ma do wyboru następujące słowa: fuslapy - onuce, platfus - płaskostopie albo swajsfus - grzybica nóg, czyli pocenie się stóp na śmierdząco. Jeszcze można powiedzieć: "bier te fusy", "ciś z tymi fusiskami" albo "na fusisku zrobiyła sie blaza", ale blazami zajmiemy się innym razem.

    Teraz bowiem trzeba wyraźnie podkreślić, że na bajnach i fusach nie kończy się śląskie nazewnictwo związane z nogami i stopami. Ślązoki w swym zasobie słów mają tu jeszcze następujące określenia: gyra, gyrsko, kita, kiciara, giczoł, giczoła, szłapa, szłapsko, syr, syry, krapyka, klepeta, kopyto, ratka… Oczywiście niektóre z tych określeń są pejoratywne lub dowcipne. Bo przecież lekarz ortopeda nie powie chyba śląskiemu pacjentowi: "Pokoż te zbolae szłapsko!", albo "Dowej do zbadanio te twoje kiciary"! Tu raczej kolega do kolegi może rzec w pociągu: "Ciś z tymi szłapskami, bo chca przeleźć do haźla!".
    szoltysek@szoltysek.com.pl


    *Marsz Autonomii 2012 ZDJĘCIA, WIDEO, OPINIE
    *Wielki koncert Guns N'Roses w Rybniku ZOBACZ ZDJĘCIA, WIDEO
    Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera

    Czytaj także

      Komentarze (17)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      kabaret

      mila (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 10 / 13

      czytam pana jako część rozrywkową co też dzisiaj ześlązaczył jak tego drugiego 5/10 kogo też obraził ,ale dzisiaj stwierdziłam że z moim rozumem coś nie tak ,bo muszę myśleć że polskość kredensu...rozwiń całość

      czytam pana jako część rozrywkową co też dzisiaj ześlązaczył jak tego drugiego 5/10 kogo też obraził ,ale dzisiaj stwierdziłam że z moim rozumem coś nie tak ,bo muszę myśleć że polskość kredensu tkwi w moich skajarzeniach,w obrazach z dzieciństwa,gdyż w każdym polskim domu stał w kuchni taki kredens,pozdrawiamzwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Beine i Gebeine

      Florek (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 17 / 13

      Ano tyn Szołtysik to sie ino gupie chwoli sam jego wypowiedź:
      „I oto już kolejny raz zostałem niesłusznie uznany za specjalistę od niemieckiego. A w rzeczywistości w odszyfrowaniu znaczenia...rozwiń całość

      Ano tyn Szołtysik to sie ino gupie chwoli sam jego wypowiedź:
      „I oto już kolejny raz zostałem niesłusznie uznany za specjalistę od niemieckiego. A w rzeczywistości w odszyfrowaniu znaczenia rzeczownika "Beine" pomogła mi znajomość śląskiej godki”.
      Tyn Roman mioł racjo bo Beine to nogi a Gebeine to tak jak Roman napisoł: „szczątki, prochy, kości, kościec, szkielet”. Szołtysik powiniyn przeprosić wszystkich czytelników „DZ” za gupoty kere sam napisoł, bo to richtig gańba.
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      trier

      janek (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 21 / 16

      panie marku roman panu wyjasniol o co chodzi widzi pan jak sie nie mo pojecia o wuszcie to go yno zjesc igymba trzymac ale o wuszcie nie dyskutowac a juz wcale nie chytac sie produkcji pyrsk

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      W Trier jes co oglondać

      cirano (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 28 / 24

      Dobrze napisana Panie Szołtysek, a takich co szczekajom skuli "bele gówna" zawsze poru sie znojdzie.
      W Trier - Dom, podoboł mi sie skarbiec, imponujoncy! I jedyn kościołek do ftorego mie jedyn...rozwiń całość

      Dobrze napisana Panie Szołtysek, a takich co szczekajom skuli "bele gówna" zawsze poru sie znojdzie.
      W Trier - Dom, podoboł mi sie skarbiec, imponujoncy! I jedyn kościołek do ftorego mie jedyn miyszkaniec zaprowadziył. Coś tak piyknego ciynszko trefić. Niystety niy pamiyntom nazwy,
      Do ślonskich słowek o Beinach i jejich składzie dociepna "Bleifuss" zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ajsbajn, fetkojla, haksa, ..... :-))

      Podpisovsky (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 33 / 11

      j.w.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      tancbajn, krumbajn, ......, (c)harboly, szwaje, .......

      Podpisovsky (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 24 / 17

      j.w.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Szołtysek

      zefel (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 62 / 46

      Szołtysek jak zowdy i już łod 20 lot z tym wyżartym pycholym przi tym befyju. Chopie niy ma cie gańba?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Panie Szoltysek

      jo/ich (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 56 / 45

      ta miejscowosc ,w kery Pan bol,to nazywo sie oficjalnie Trier,a niy Trewir.Na zodny aktualny mapie Niymiec nie znojdzie Pan nazwy Trewir.Anglia tysz np.niy mo ksiyncia ,co mo na imie Karol-lon je...rozwiń całość

      ta miejscowosc ,w kery Pan bol,to nazywo sie oficjalnie Trier,a niy Trewir.Na zodny aktualny mapie Niymiec nie znojdzie Pan nazwy Trewir.Anglia tysz np.niy mo ksiyncia ,co mo na imie Karol-lon je Charles.Imion i nazw wlasnych sie nie tlumaczy,bo panskego Marek tysz zodyn niy wymawio inaczy.Czeba trocha szanowac te imiona,nazwiska itd. innych,bo to pokazuje taki pewiyn szacunek,ale tysz yno wtedy jak sie go chce pokozac !!Pozdrowiynia abo Grüße-jak Pan woli. ;)zwiń


      Zdjęcie autora komentarza
      Trier

      Euro

      Zgłoś naruszenie treści / 52 / 50

      Trier to niemiecka nazwa osady założonej - na terenie celtyckiego plemienia Treveri - przez starożytnych Rzymian pod łacińską nazwą Augusta Treverorum w 16 roku p.n.e.

      Nazwa niemieckiej...rozwiń całość

      Trier to niemiecka nazwa osady założonej - na terenie celtyckiego plemienia Treveri - przez starożytnych Rzymian pod łacińską nazwą Augusta Treverorum w 16 roku p.n.e.

      Nazwa niemieckiej miejscowości Trier w innych językach:
      angielski Trier
      czeski Trevír
      francuski Trèves
      hiszpański Tréveris
      luksemburski Tréier
      polski Trewir
      portugalski Tréveris
      włoski Treviri
      etc.zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      @Euro

      jo/ich (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 38 / 35

      Hm,sprobuj do nawigacji w aucie wpisac Trewir,lobejrzymy ,cz ci sie udo??;))Grüße

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Szołtysek

      piotr (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 66 / 29

      Brawo Roman, nareszcie ktoś tymu nadmuchanymu Szołtysikowi pysk przitar.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Szołtysek: Szłapy, giry i inne fusy

      Roman ze Stuttgart,u (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 52 / 16

      h******de.wikipedia.org/wiki/Benediktinerabtei_St._Matthias

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama