Menu Region

Archiwum powstań śląskich: Powalczmy znów o powstańcze akta....

Archiwum powstań śląskich: Powalczmy znów o powstańcze akta. Rzucane po świecie, potrzebują bazy

Data dodania: Ostatnia aktualizacja:

Dziennik Zachodni

Agata Pustułka

16Komentarzy Prześlij Drukuj
Archiwum Państwowe w Katowicach odniosło ogromny sukces, kończąc niedawno digitalizację (skanowanie, by papierowe akta były dostępne na ekranie komputera) akt powstańczych rozproszonych niemal po całym świecie. Dziś trzeba powalczyć o kolejny wielki program: opracowanie tych akt, stworzenie kompletnej bazy danych uczestników powstań. Tego zadania podjął się prof. Edward Długajczyk, kierujący Pracownią Powstań Śląskich w Muzeum Śląskim w Katowicach. Uda się? Spójrzmy najpierw na niezwykłą historię wędrówki tych dokumentów.
Archiwum powstań śląskich: Powalczmy znów o powstańcze akta. Rzucane po świecie, potrzebują bazy

(© infografika Marek Michalski)

Szczęście w nieszczęściu

W czasie III powstania śląskiego Jan Ludyga-Laskowski dowodził pierwszą dywizją górnośląską. Był też w powstaniu zastępcą naczelnego wodza. Podziwiał ofiarność i bohaterstwo ludu śląskiego. Narzekał, że w poczynaniach władz ujawniły się porywczość oraz niedostateczna gotowość bojowa. To właśnie ten postawny, przystojny mężczyzna, urodzony 15 marca 1894 roku w Bytomiu-Rozbarku, stał się pierwszym historykiem zrywów powstańczych i człowiekiem, który uratował powstańcze akta.


Archiwum Powstań Śląskich kształtowało się od 1919 roku. Na samym początku dokumentów było niewiele, ale gdy rozszerzała się i utwierdzała konspiracja wojskowa, akt zaczęło przybywać. Po III powstaniu znalazły się one w Sosnowcu, skąd ewakuowano je do Wielkopolski, gdzie zresztą znalazła się większość powstańczych oddziałów. W 1922 roku materiały trafiły do Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Dobrze, że nie pozostały w Poznaniu, bo ewakuowane w 1939 roku zostałyby zniszczone podczas bombardowania, jak stało się z dokumentacją powstania wielkopolskiego i Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej. Poznaniakom nie zostało prawie nic. - Nasze dokumenty miały po prostu szczęście w nieszczęściu.

Wychodziły cało z karkołomnych sytuacji. To cud, że przetrwały wojenną pożogę - mówi prof. Edward Długajczyk, śląski historyk, znawca powstań śląskich i losów związanych z nimi akt.

Przez granicę do Rumunii

Jeszcze pod koniec sierpnia i w czasie pierwszych dni II wojny polskie władze decydowały, że zasadniczo akta CAW pozostawi się pod "opieką" Niemców, zawierające tajemnice zostaną zniszczone i tylko nieliczne ewakuowane, w tym również fragment dokumentów z powstań śląskich. Podstawowa część zbioru pod nazwą "Archiwum górnośląskie" pozostała więc w Warszawie, skąd z zasobem CAW Niemcy przenieśli je do Gdańska, gdzie były systematycznie przeglądane i ewidencjonowane. Przetrwały ofensywę sowiecką i po wojnie wróciły do Warszawy.

Druga część materiałów, dziesięć metrów akt, w kilku niepozornych skrzyniach, ruszyła na wschód w kierunku Lublina, apotem przez granicę do Rumuni.
1 3 »
Reklama
16

Komentarze

zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

Dodajesz jako: Gość

Ilość znaków do wpisania:

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

zaloguj się

terroryzm

+34 / -17

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

kuescheb (gość)  •

Kochani Ślązacy- jak dlugo jeszcze beda Wami sterowac i POWas ponizac byscie wychwalali
wydarzenia, ktore zapoczatkowaly upadek Wasz i calego Górnego Śląska. Czas by obnazyc prawdziwe oblicze powstan polskich na Śląsku. Koniec wychwalania terroryzmu, wojen zaborczych i domowych.
Wychwalanie wywolanych przez polske powstan i krwawej wojny domowej na Śląsku, to fałszowanie historii Śląska, TO JEST NICZYM INNYM, JAK POCHWAŁĄ ATAKU NA ŚLĄSK! TO NAPAŚC I AGRESJA NA NIEZALEŻNY LAND JAKIM BYŁ ŚLĄSK. TO POCHWAŁA TERRORYZMU.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Nam strzelac nie kazano ale w pilce noznej

+32 / -27

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

sedzia ale nie pilkarski (gość)  •

Porzadny czlowiek dobrowolnie nie bierze do reki broni ktora jest przeznaczona do zabijania innych .
Kto sie tej zasady nie trzyma bedzie odpowiadal u gory. W czasie strasznej wojny jaka byla ta ostatnia II swiatowa tez prawie wszyscy byli zmuszani przez dyktatorow
do zabijania ale na szczescie wiekszosc tych co zmuszali zostali ukarani.
Zapamietajcie sobie wszyscy nie dac sie i sluchac tych ktorzy sa przeciwni wojen.
Prawdziwi slazacy zawsze mieli tylko w glowie praca i heimat jaki byl i bedzie Oberschlesien .

odpowiedzi (0)

skomentuj

Powstancy nieslascy

+35 / -36

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

eme (gość)  •

Tukej mocie tych "slonskich powstanców" http://www.youtube.com/watch?v=2FKFeaWr1tY
Terozki wiycie ze to niy byly slonskie powstania ino polsko wojna w kero byli zamiyszani slonzoki.Juz film Kutza pokzuje oficerów w polskich mundurach.Moje dwa starziki godali: "to boło gupie, dali my sie nabrać, poloki nos ocyganiyli"

odpowiedzi (0)

skomentuj

powstance

+34 / -20

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

eme (gość)  •

Bylem na Pilsudski.org dawno temu.Znalazlem rodzine i co sie okazuje??Oni , slązacy, byli bez broni!!!!Bron mieli polacy.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Gdzie można wpłacić jakąś darowiznę na budowę powstańczej bazy danych?

+30 / -38

Zdjęcie autora komentarza

Sandman  •

Każdy Ślonzok, ze mną na czele, chętnie wpłaci jaką kwotę na budowę bazy danych o Powstaniach. A RAŚtamanom niech piana wali z pysków, hehehe

skomentuj

sandman

+27 / -16

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

eme (gość)  •

Sandman vel Ryjza akis ty ułom.A niby czymu mo leciec piana czlonkomRAS-iu??Oni dobrze znajom historia ślonska, wiedzom fto przijechol do powstanio, kto w nim bol.Wiedzom tyz ze te powstance z tych dokumyntów drugi roz by tego niy zrobili.Tylko g***** polactwo robi z nich bohaterów a oni sa ofiarami polski.

odpowiedzi (0)

skomentuj

sandman

+30 / -30

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

eme (gość)  •

jaaa slonzok spode Żywca.Idz i sie utop.

odpowiedzi (0)

skomentuj

publikacje prof. E. Długajczyka

+44 / -34

Zdjęcie autora komentarza

Euro  •

Prof. Edward Długajczyk jest autorem wielu książek n/t historii politycznej Górnego Ślaska w okresie międzywojennym, m.in.
"Górny Śląsk po powstaniach i plebiscycie" (1977),
"Grupy Z i N : polskie przygotowania dywersji wojskowej w Niemczech w latach 1921–1925" (1997),
"Wywiad polski na Górnym Śląsku 1919–1922" (2001).

skomentuj

publikacje

+23 / -24

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

eme (gość)  •

No i co poloki powiycie na te publikacje??Na plebiscyt,na przygotowane dywersji, na wywiad polski na Gornym Śląsku??Takie zachowanie to majom ino poloki

odpowiedzi (0)

skomentuj

oni byli katolikami

+40 / -31

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

syn ziemi Śląskiej (gość)  •

Wieczny odpoczynek racz im dać Panie
gdyż zawsze udawali się do Kościoła o Polskość walczył Kościół tam były polskie książki i uczyli języka .

skomentuj

?

+29 / -20

Zdjęcie autora komentarza

Deutsch-Oberschlesier  •

Benedykt Ratzinger tez był katolikiem
ale po polsku potrafił tylko powiedzieć:
"posssdrrrawjam fszyskiś ssgrromazoniś tu polaaakuf"

odpowiedzi (0)

skomentuj

Cała Polska składa HOŁD Powstańcom Śląskim!

+46 / -32

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

cześć ich pamięci ! (gość)  •

cześć ich pamięci !

odpowiedzi (0)

skomentuj

Gurnoszlounsko Hausokriga

+48 / -19

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

szpyrka, ale niy piter (gość)  •

Tak na ta ruchawka godou moj Oupa i jo sie tego trzimia.

skomentuj

Polska interwencja wojskowa na terenie niemieckiego Slaska po przegranym dla Pol. plebiscycie

+44 / -23

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

Frankreich (gość)  •

Klamstwo powtorzone 1000 razy - w dobie internetu nie staje sie prawda

odpowiedzi (0)

skomentuj

no to gebels nie powtarzaj klamstw

+22 / -28

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

ok? (gość)  •

..

odpowiedzi (0)

skomentuj

Racja

+38 / -17

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

studentka (gość)  •

TW Szpornas zawsze na pierwszej linii! Tak trzymac, towarzyszu!

odpowiedzi (0)

skomentuj
Reklama
Reklama