Archiwum powstań śląskich: Powalczmy znów o powstańcze akta....

Archiwum powstań śląskich: Powalczmy znów o powstańcze akta. Rzucane po świecie, potrzebują bazy

Agata Pustułka

Dziennik Zachodni

Aktualizacja:

Dziennik Zachodni

Archiwum powstań śląskich: Powalczmy znów o powstańcze akta. Rzucane po świecie, potrzebują bazy

@infografika Marek Michalski

Archiwum Państwowe w Katowicach odniosło ogromny sukces, kończąc niedawno digitalizację (skanowanie, by papierowe akta były dostępne na ekranie komputera) akt powstańczych rozproszonych niemal po całym świecie. Dziś trzeba powalczyć o kolejny wielki program: opracowanie tych akt, stworzenie kompletnej bazy danych uczestników powstań. Tego zadania podjął się prof. Edward Długajczyk, kierujący Pracownią Powstań Śląskich w Muzeum Śląskim w Katowicach. Uda się? Spójrzmy najpierw na niezwykłą historię wędrówki tych dokumentów.
Szczęście w nieszczęściu

W czasie III powstania śląskiego Jan Ludyga-Laskowski dowodził pierwszą dywizją górnośląską. Był też w powstaniu zastępcą naczelnego wodza. Podziwiał ofiarność i bohaterstwo ludu śląskiego. Narzekał, że w poczynaniach władz ujawniły się porywczość oraz niedostateczna gotowość bojowa. To właśnie ten postawny, przystojny mężczyzna, urodzony 15 marca 1894 roku w Bytomiu-Rozbarku, stał się pierwszym historykiem zrywów powstańczych i człowiekiem, który uratował powstańcze akta.


Archiwum Powstań Śląskich kształtowało się od 1919 roku. Na samym początku dokumentów było niewiele, ale gdy rozszerzała się i utwierdzała konspiracja wojskowa, akt zaczęło przybywać. Po III powstaniu znalazły się one w Sosnowcu, skąd ewakuowano je do Wielkopolski, gdzie zresztą znalazła się większość powstańczych oddziałów. W 1922 roku materiały trafiły do Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Dobrze, że nie pozostały w Poznaniu, bo ewakuowane w 1939 roku zostałyby zniszczone podczas bombardowania, jak stało się z dokumentacją powstania wielkopolskiego i Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej. Poznaniakom nie zostało prawie nic. - Nasze dokumenty miały po prostu szczęście w nieszczęściu.

Wychodziły cało z karkołomnych sytuacji. To cud, że przetrwały wojenną pożogę - mówi prof. Edward Długajczyk, śląski historyk, znawca powstań śląskich i losów związanych z nimi akt.

Przez granicę do Rumunii

Jeszcze pod koniec sierpnia i w czasie pierwszych dni II wojny polskie władze decydowały, że zasadniczo akta CAW pozostawi się pod "opieką" Niemców, zawierające tajemnice zostaną zniszczone i tylko nieliczne ewakuowane, w tym również fragment dokumentów z powstań śląskich. Podstawowa część zbioru pod nazwą "Archiwum górnośląskie" pozostała więc w Warszawie, skąd z zasobem CAW Niemcy przenieśli je do Gdańska, gdzie były systematycznie przeglądane i ewidencjonowane. Przetrwały ofensywę sowiecką i po wojnie wróciły do Warszawy.

Druga część materiałów, dziesięć metrów akt, w kilku niepozornych skrzyniach, ruszyła na wschód w kierunku Lublina, apotem przez granicę do Rumuni.
1 3 »

Komentarze

Dodajesz komentarz jako: Gość

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

Liczba znaków do wpisania:

zaloguj się

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

terroryzm

kuescheb (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 34 / 17

Kochani Ślązacy- jak dlugo jeszcze beda Wami sterowac i POWas ponizac byscie wychwalali
wydarzenia, ktore zapoczatkowaly upadek Wasz i calego Górnego Śląska. Czas by obnazyc prawdziwe oblicze...rozwiń całość

Kochani Ślązacy- jak dlugo jeszcze beda Wami sterowac i POWas ponizac byscie wychwalali
wydarzenia, ktore zapoczatkowaly upadek Wasz i calego Górnego Śląska. Czas by obnazyc prawdziwe oblicze powstan polskich na Śląsku. Koniec wychwalania terroryzmu, wojen zaborczych i domowych.
Wychwalanie wywolanych przez polske powstan i krwawej wojny domowej na Śląsku, to fałszowanie historii Śląska, TO JEST NICZYM INNYM, JAK POCHWAŁĄ ATAKU NA ŚLĄSK! TO NAPAŚC I AGRESJA NA NIEZALEŻNY LAND JAKIM BYŁ ŚLĄSK. TO POCHWAŁA TERRORYZMU.zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

Nam strzelac nie kazano ale w pilce noznej

sedzia ale nie pilkarski (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 32 / 27

Porzadny czlowiek dobrowolnie nie bierze do reki broni ktora jest przeznaczona do zabijania innych .
Kto sie tej zasady nie trzyma bedzie odpowiadal u gory. W czasie strasznej wojny jaka byla ta...rozwiń całość

Porzadny czlowiek dobrowolnie nie bierze do reki broni ktora jest przeznaczona do zabijania innych .
Kto sie tej zasady nie trzyma bedzie odpowiadal u gory. W czasie strasznej wojny jaka byla ta ostatnia II swiatowa tez prawie wszyscy byli zmuszani przez dyktatorow
do zabijania ale na szczescie wiekszosc tych co zmuszali zostali ukarani.
Zapamietajcie sobie wszyscy nie dac sie i sluchac tych ktorzy sa przeciwni wojen.
Prawdziwi slazacy zawsze mieli tylko w glowie praca i heimat jaki byl i bedzie Oberschlesien .
zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

Powstancy nieslascy

eme (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 35 / 36

Tukej mocie tych "slonskich powstanców" http://www.youtube.com/watch?v=2FKFeaWr1tY
Terozki wiycie ze to niy byly slonskie powstania ino polsko wojna w kero byli zamiyszani slonzoki.Juz film Kutza...rozwiń całość

Tukej mocie tych "slonskich powstanców" http://www.youtube.com/watch?v=2FKFeaWr1tY
Terozki wiycie ze to niy byly slonskie powstania ino polsko wojna w kero byli zamiyszani slonzoki.Juz film Kutza pokzuje oficerów w polskich mundurach.Moje dwa starziki godali: "to boło gupie, dali my sie nabrać, poloki nos ocyganiyli" zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

powstance

eme (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 34 / 20

Bylem na Pilsudski.org dawno temu.Znalazlem rodzine i co sie okazuje??Oni , slązacy, byli bez broni!!!!Bron mieli polacy.

Zdjęcie autora komentarza

Gdzie można wpłacić jakąś darowiznę na budowę powstańczej bazy danych?

Sandman

Zgłoś naruszenie treści / 30 / 38

Każdy Ślonzok, ze mną na czele, chętnie wpłaci jaką kwotę na budowę bazy danych o Powstaniach. A RAŚtamanom niech piana wali z pysków, hehehe


Autor komentarza nie dodał zdjęcia

sandman

eme (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 27 / 16

Sandman vel Ryjza akis ty ułom.A niby czymu mo leciec piana czlonkomRAS-iu??Oni dobrze znajom historia ślonska, wiedzom fto przijechol do powstanio, kto w nim bol.Wiedzom tyz ze te powstance z tych...rozwiń całość

Sandman vel Ryjza akis ty ułom.A niby czymu mo leciec piana czlonkomRAS-iu??Oni dobrze znajom historia ślonska, wiedzom fto przijechol do powstanio, kto w nim bol.Wiedzom tyz ze te powstance z tych dokumyntów drugi roz by tego niy zrobili.Tylko g***** polactwo robi z nich bohaterów a oni sa ofiarami polski.zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

sandman

eme (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 30 / 30

jaaa slonzok spode Żywca.Idz i sie utop.

Zdjęcie autora komentarza

publikacje prof. E. Długajczyka

Euro

Zgłoś naruszenie treści / 44 / 34

Prof. Edward Długajczyk jest autorem wielu książek n/t historii politycznej Górnego Ślaska w okresie międzywojennym, m.in.
"Górny Śląsk po powstaniach i plebiscycie" (1977),
"Grupy Z i N :...rozwiń całość

Prof. Edward Długajczyk jest autorem wielu książek n/t historii politycznej Górnego Ślaska w okresie międzywojennym, m.in.
"Górny Śląsk po powstaniach i plebiscycie" (1977),
"Grupy Z i N : polskie przygotowania dywersji wojskowej w Niemczech w latach 1921–1925" (1997),
"Wywiad polski na Górnym Śląsku 1919–1922" (2001).zwiń


Autor komentarza nie dodał zdjęcia

publikacje

eme (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 23 / 24

No i co poloki powiycie na te publikacje??Na plebiscyt,na przygotowane dywersji, na wywiad polski na Gornym Śląsku??Takie zachowanie to majom ino poloki

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

oni byli katolikami

syn ziemi Śląskiej (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 40 / 31

Wieczny odpoczynek racz im dać Panie
gdyż zawsze udawali się do Kościoła o Polskość walczył Kościół tam były polskie książki i uczyli języka .


Zdjęcie autora komentarza

?

Deutsch-Oberschlesier

Zgłoś naruszenie treści / 29 / 20

Benedykt Ratzinger tez był katolikiem
ale po polsku potrafił tylko powiedzieć:
"posssdrrrawjam fszyskiś ssgrromazoniś tu polaaakuf"

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

Cała Polska składa HOŁD Powstańcom Śląskim!

cześć ich pamięci ! (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 46 / 32

cześć ich pamięci !

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

Gurnoszlounsko Hausokriga

szpyrka, ale niy piter (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 48 / 19

Tak na ta ruchawka godou moj Oupa i jo sie tego trzimia.


Autor komentarza nie dodał zdjęcia

Polska interwencja wojskowa na terenie niemieckiego Slaska po przegranym dla Pol. plebiscycie

Frankreich (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 44 / 23

Klamstwo powtorzone 1000 razy - w dobie internetu nie staje sie prawda


Autor komentarza nie dodał zdjęcia

no to gebels nie powtarzaj klamstw

ok? (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 22 / 28

..

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

Racja

studentka (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 38 / 17

TW Szpornas zawsze na pierwszej linii! Tak trzymac, towarzyszu!

Najnowsze wiadomości

Zobacz więcej

Najczęściej czytane

DZ poleca

Wideo