Lustracja śląskich zbójów. Odczarujmy Jurę Proćpaka,...

    Lustracja śląskich zbójów. Odczarujmy Jurę Proćpaka, Pistulkę, Malarskiego

    Teresa Semik

    Dziennik Zachodni

    Aktualizacja:

    Dziennik Zachodni

    Marek Perepeczko jako Janosik
    1/2
    przejdź do galerii

    Marek Perepeczko jako Janosik ©Filmoteka Narodowa

    Łupili głównie dla siebie. Odczarujmy Jurę, Proćpaka, Pistulkę, Malarskiego, wszystkich zbójów. Odbierzmy gangsterom niezasłużoną dobroć, bo nie byli tacy szlachetni. Gmin ich wielbił, dlatego obrośli w legendę - pisze Teresa Semik
    Gdyby dziś tych zbójów dorwał prokurator, nie żądałby wieszania za poślednie żebro, ale dożywocia - jak najbardziej. I tylko dlatego, że już nie ma w kodeksie kary śmierci.

    To, co ciągle eufemistycznie nazywamy - zbójowaniem, z punktu widzenia prawa było gangsterką w czystej postaci, a nawet mafią, jak w przypadku Janosika, który łupił głównie kupców, ale także posłańców pocztowych, no i bogaczy. Grabił głównie z myślą o sobie i swoich kamratach z gangu. Czasem obdarował jakieś dziewczę z okolicznych wsi zrabowanymi drobiazgami. Prokurator mógłby to podciągnąć pod paserstwo, albo czerpanie korzyści z przestępstwa i też dziewczę oskarżyć.

    Słowacki Janosik

    Gangstera wspierali lokalni notable, z którymi dzielił się łupami, za co oni wyciągali go z tarapatów. Taki dzisiejszy wicestarosta okręgu liptowskiego zapewnił mu alibi i Juraj Janosik wyszedł z lochu. Układ mafijny jak nic. To nie wszystko. Przed sądem Juraj J. odpowiadał za zabójstwo księdza. Nie dość, że zabójca i przywódca zorganizowanej grupy przestępczej.
    W Polsce Juraj to wyłącznie postać pozytywna do tego stopnia, że "Janosikiem" nazwano program do elektronicznego przekazu dokumentów dla ZUS.

    Dr Agnieszka Przybyła- Dumin z Górnośląskiego Parku Etnograficznego zaprosiła naukowców, by nieco odczarować zbójów oraz ich gangsterkę, ale czy to jest możliwe?

    - Te postaci są już bardzo zmitologizowane, ale tak jest na całym świecie. Nie pozwalamy umrzeć tym, którzy bronią jakichś naszych wartości - mówi Dionizjusz Czubala, etnolog, badacz mitów i plotek. A w ludowych opowieściach zbóje bronili biednych przed bogatymi. Rabowali, zabijali dla szlachetnego celu, który dziś byśmy nazwali sprawiedliwością społeczną.

    - Ci ludowi bohaterowie zostali zmitologizowani do absurdu - dodaje prof. Czubala.

    Do niedawna panowało na Podhalu przekonanie, że Janosik był Polakiem i tam zbójował, co upowszechnił Tetmajer, a potem serial telewizyjny na motywach jego twórczości. Kochamy Janosika i jego bandę tak bardzo, że chcemy mieć międzynarodowy Szlak Zbójników Karpackich. Tu okradli gospodarza, tam spalili stodołę, a na tej plebanii zabili proboszcza.

    Śląski Janosik

    Kolejnego zbója - Karola Pistulkę z Górnego Śląska badacze też gotowi są nazywać śląskim Janosikiem, bo niby też był szlachetny i czasem część łupu podrzucił pod drzwi jakiegoś biedaka. Z powodu tej okazyjnej dobroci mamy nowego bohatera. W ubiegłym roku ukazał się komiks zatytułowany "Śladami rozbójnika Pistulki". Wcześniej pisał o nim Stanisław Ligoń, Emanuel Imiela. Pojawił się w filmie Janusza Kidawy "Grzeszny żywot Franciszka Buły". Główny bohater pozuje na Pistulkę.
    1 3 »

    Czytaj także

      Komentarze (11)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      kłamstwo!

      zed (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 13 / 11

      Jakich śląskich? Proćpok zawsze był z ziemi żywieckiej! a ta nigdy nie należała do śląska, nigdy! Żywiecczyzna nigdy śląska! i jakieś durne decyzje poparńców z aws z 1997 tego nie zmienią!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Pani redaktor

      Szałowiły (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 16 / 9

      Pani zdaje się jest z Żywiecczyzny, a więc Małopolski. Dlaczego zbójników z Zywiecczyzny tytułuje pani śląskimi? Ślaski to był co najwyżej Ondraszek.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Zagadka?

      Adelbert (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 15 / 14

      No to jest teraz ciekawe? jak to miemce zdobywali OS? A te zomki fabryki i kolej to wszysto wybubowali gorole?????? A onkel Ernst zawsze godol:za Wilusia to bolo nojlepi, bol to krol polski???????...rozwiń całość

      No to jest teraz ciekawe? jak to miemce zdobywali OS? A te zomki fabryki i kolej to wszysto wybubowali gorole?????? A onkel Ernst zawsze godol:za Wilusia to bolo nojlepi, bol to krol polski??????? A na korfantego:ten chahor gorolski zlodziej ze sosnowca!!!! Abo sie myla?????zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Cym sie roźniom Górole łod goroli?

      nomad (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 13 / 14

      Górole to som ci co jscom do rzeki , a gorole to ci co z ni pijom.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      @Oberschlesier

      Zgłoś naruszenie treści / 16 / 19

      Nie dostrzega Pan, że Korfanty po prostu chciał być Polakiem a nie Janosikiem?

      Zdjęcie autora komentarza
      ...

      Deutsch-Oberschlesier

      Zgłoś naruszenie treści / 24 / 15

      śląski zbój Korfanty- nagrabił bogatym Niemcom i oddal biednej Polsce...


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      "nagrabił bogatym Niemcom"?

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 14 / 31

      zdobyli Śląsk i na Ślązakach się dorobili.

      Niemcy germańscy to przyjezdni.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Opisz nam jak to Niemcy zdobyli Slask!

      .... (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 17 / 13

      Dawaj geniuszu!!!!

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Jak Niemcy zdobyli Śląsk - szczególnie katowickie i rybnickie strony

      sba (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 16 / 22

      to była to biedota

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      slaskich ???????????????????

      antysemikowiec (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 29 / 10

      jw.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ona jak zwykle pisze ruską prawdę

      tibore (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 20 / 9

      ale ja tego nie muszę i nie chcę czytać

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama