Ważne
    Pamięci gliwickich Żydów [HISTORIA DZ]

    Pamięci gliwickich Żydów [HISTORIA DZ]

    Marlena Polok-Kin

    Dziennik Zachodni

    Aktualizacja:

    Dziennik Zachodni

    Zabytek w Gliwicach to jedyne dzieło Maxa Fleischera w naszym kraju
    1/7
    przejdź do galerii

    Zabytek w Gliwicach to jedyne dzieło Maxa Fleischera w naszym kraju ©Marlena Polok-Kin

    Dom Pamięci Żydów Górnośląskich w Gliwicach - w unikatowym obiekcie wiedeńczyka Maxa Fleischera, powstaje oddział muzeum, symbol wyjątkowej społeczności, której pamięć ma ocalić.
    Gwiaździste niebo na sklepieniu w odcieniu pastelowego błękitu i zaskakująco radośnie barwne wnętrze, rozświetlone oryginalnymi witrażami - tak znów dziś wygląda sala ceremonialna w Domu Przedpogrzebowym przy ul. Poniatowskiego w Gliwicach. Otwarty 15 listopada 1903 roku, jedyne w Polsce, dzieło wybitnego, wiedeńskiego architektra wideńskiego architekta, Maxa Fleischera niebawem w nowej roli. Powstaje tu piąty oddział Muzeum w Gliwicach, Dom Pamięci Żydów Górnośląskich.

    - To jedyny obiekt autorstwa Maxa Fleischera w naszym kraju, a także jeden z największych żydowskich domów przedpogrzebowych w Polsce - podkreśla Bożena Kubit z Muzeum w Gliwicach, jednocześnie prezes Stowarzyszenia na Rzecz Dziedzictwa Żydowskiego w Gliwicach „Pamięć-Zikaron”, autorka wielu cennych publikacji dotyczących tej tematyki. - Jego wartości nie sposób przecenić. Po II wojnie światowej na Górnym Śląsku zachowało się niezwykle mało obiektów architektury żydowskiej.

    Fleischer wybrał styl neogotycki, bo - w jego ocenie - eksponował ważną rolę Żydów w gliwickiej społeczności. Klinkierowa cegła dodawała presitżu, ale także pięknie się starzała - dodaje Ewa Pokorska, miejski konserwator zabytków w Gliwicach.
    Fakt, że Fleischer jest autorem projektu w Gliwicach, odkrył Bogusław Małusecki, kierownik gliwickiego oddziału Archiwum Państwowego.

    Dzieje tego domu przedpogrzebowego to nie tylko część historii gliwickich Żydów, ale także industrialnego rozkwitu tego miasta i regionu - w ówczesnych granicach państwa niemieckiego. Choć, jak podaje Bożena Kubit, społeczność żydowska przez 300 lat uczestnictwa w życiu i działalności miasta w znaczący sposób wpływała na jego rozwój, to procentowo nie była zbyt liczna - maksymalnie 18,8 proc. ogółu gliwiczan w 1858 r.

    Z tej społeczności wywodziły się jednak postaci tak znane, także w świecie, jak Oskar Troplowitz (słynny farmaceuta i wynalazca kremu Nivea), tu także mieszkali dziadowie i przez jakiś czas również rodzice św. Edyty Stein. Prawnicy tej miary, co Arthur Kochmann, przez 30 lat członek rady miejskiej, poseł Niemieckiej Partii Demokratycznej, przedstawiciel w zgromadzeniach żydowskich (był m. in. przewodniczącym Związku Górnośląskich Gmin Żydowskich). To wieloletni przewodniczący gliwickiej gminy wyznaniowej, także w latach nazizmu, kiedy to zasłynął z aktywnej działalności w obronie praw mniejszości żydowskiej na terenie plebiscytowym (sprawa tzw. petycji Bernheima), i okresu zagłady Żydów. Jak wyjaśnia Bożena Kubit, w początkowym okresie głównym zajęciem społeczności żydowskiej był handel. Najbardziej znana była wspomniana rodzina Troplowitz, słynąca z handlu winami węgierskimi. Salomon Troplowitz, senior rodu, był jednocześnie pierwszym radnym miejskim żydowskiego pochodzenia. Jego syn Louis (Simon Ludwig) Troplowitz był mistrzem murarskim, jednym z budowniczych gliwickiej synagogi.
    1 3 »

    Czytaj także

      Komentarze

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      DZ poleca

      DZIEWCZYNA LATA 2017 | Głosujemy!

      DZIEWCZYNA LATA 2017 | Głosujemy!

      Dopasuj słowa do opisów i sprawdź, czy znasz język śląski

      Dopasuj słowa do opisów i sprawdź, czy znasz język śląski

      Inwestycje zagraniczne: jak są ważne dla polskiej gospodarki?

      Inwestycje zagraniczne: jak są ważne dla polskiej gospodarki?

      Światło i kolor w pokojach dziecięcych

      Światło i kolor w pokojach dziecięcych

      Gry On Line - Zagraj Reklama