Ważne
    Czy istnieje literatura śląska? [DEBATA NA TARGACH KSIĄŻKI]

    Czy istnieje literatura śląska? [DEBATA NA TARGACH KSIĄŻKI]

    Agnieszka Strzelczyk

    Dziennik Zachodni

    Aktualizacja:

    Dziennik Zachodni

    Debata na Targach Książki w Katowicach: Czy istnieje literatura sląska?
    1/5
    przejdź do galerii

    Debata na Targach Książki w Katowicach: Czy istnieje literatura sląska? ©Arek Gola

    Czy istnieje literatura śląska? To tylko z pozoru niewinne pytanie wzbudziło spore zamieszanie wśród uczestników debaty na Targach Książki w Katowicach PRZECZYTAJ OPONIE I NAPISZ KOMENTARZ
    BYŁEŚ NA TARGACH KSIĄŻKI W KATOWICACH?
    TARGI KSIĄŻKI KATOWICE 2013: ZNAJDŹ SIĘ NA ZDJĘCIACH


    Czy istnieje literatura śląska?

    Ostatnimi czasy bardzo często spotykamy się z literaturą pisaną po śląsku, czego dowodem są kolejne publikacje książkowe. Ogromnym odzewem cieszą się konkursy „Jednoaktówki po śląsku” organizowane m.in. przez Instytucję Kultury Miasto Ogrodów. Jak więc jest z literaturą śląską?

    CZYTAJ KONIECZNIE:
    10 LEKTUR DLA ŚLĄZAKA - TO MUSISZ ZNAĆ


    Kiedy pada hasło Literatura Śląska, od razu mamy przed oczyma tekst Janoscha „Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny”, ale także „Finis Silesiae” Henryka Wańka. Jest to przykład tekstów pisanych na Śląsku, o Śląsku, przez Ślązaków, ale nie po śląsku w sensie istotowym.

    Wielu historyków i teoretyków literatury spiera się o to, czy istnieje coś takiego jak literatura Śląska. Jack Lyszczyna, profesor Uniwersytetu Śląskiego, dowodzi słuszność tezy o istnieniu specyficznej, odrębnej literatury śląskiej. Szczepan Twardoch broni poglądu, że cechą, która decyduje o istocie literatury jest język, a zatem literatura śląska jako taka nie istnieje.

    By wyjaśnić zagadnienie literatury śląskiej podczas Targów Książki w katowickim Spodku odbyła się debata „Czy już istnieje literatura śląska?” z udziałem Zbigniewa Kadłubka, Krzysztofa Karwata, Alojzego Łyski, Ingmara Villqista i Dariusza Dyrdy. Dyskusje prowadził Jan F. Lewandowski.

    OTO OPINIE UCZESTNIKÓW DEBATY: CZY ISTNIEJE LITERATURA SLĄSKA?
    Alojzy Lysko:
    W eseju Kanonu Śląskiego, pan Zbigniew Kadłubek napisał, że literatura śląska to taka literatura, która odpowiada na wołanie naszej rodzimej ziemi. Mówmy w tym przypadku wyłącznie o autorach, którzy nie piszą byle czego, tylko o tych, których twórczość opiera się na logos. Piszmy tak, byśmy mogli stworzyć wspólnotę. To właśnie jest logos. Odpowiadam krótko: Literatura śląska to taka, która odpowiada tylko i wyłącznie na nasze problemy. Jest to literatura wysokiego lotu. Budujmy przyszłość na mocnych fundamentach, czyli na literaturze o wartościach logosu górnośląskiego.
    1 »

    Czytaj także

      Komentarze (19)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ślōnsko literatura - dali..

      feszter (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      Je żech uzajś nazot. A sam moji ôtczuci:
      - ślōnske asy za stołym godali po polsku, Jyny p.Dyrda , p.Łysko a troszka p. Kadlubek roz za kej padali cosik we ślōnskij gŏdce.Stego coch merknył wele...rozwiń całość

      Je żech uzajś nazot. A sam moji ôtczuci:
      - ślōnske asy za stołym godali po polsku, Jyny p.Dyrda , p.Łysko a troszka p. Kadlubek roz za kej padali cosik we ślōnskij gŏdce.Stego coch merknył wele mje siedzieli same Ślōnzŏki, czamu asy sie gańbiyli gŏdać po ślōnsku?
      1. piyknie a ku tymu "merytorycznie" godali we ślōnskij godce modzioki Pyjter Lange abo Langer a karlus, kerynu bōło Michał ( dali żech zapōmnioł) to bōl dlō mje szlag 2-gi
      2 ze gŏdki p.Dyrdy żech merknył, ize niy werci sie szrajbować we dycki gryfnej :
      ślōnskij gŏdce skuli tego, ąe zodyn, abo mało kery to poczyto a eźźli już, to mo to być ślōnsko gŏdka ze XIX storoczo/wieku. Panoczku! Eźli sie podobo, abo niy, ta gpdka "se uż ne vrati, żyjymy tukej a teroski, g ŏdka jak wszysjtek inksze sie zmiynio a bestōż tyż innakszy gŏdali Gołynszyce, inakszy z we XV w., inakszy we XIX a XXi, wiynkszo tajla na G.Ślōnsku godo po polsku nojwiyncy staroł sie eźli kery tako kniga kupi. P.Dyrda ze sztele wydofcy a gyszeftu /biznesu mono mocie p. recht.Nale m je sie zdo, ze tyn fto mo interesa we slōnskij gŏdce to poleku poczyto, worty/stare abo cudze idzie zaroski tuplikŏwać na polsko abo niymiecko, czesko gŏdka( bajszpil/przikłod, wela/fala, cesta/drōga, Weg a inksze) a besto kozdy zrozumi. Ku tymu wele szrajbunku po ślōnsku idzie wyklarŏwać ciynżejsze ausdruki/wyrażenia we gŏdce polskij, czeskij a niymieckij,Eźli rozchodzi sie ô gyszeft, finanszowani to trza znojs spōnsora, abo same Ślōnzŏki zadeklarujōm tyn 1 % dofki/podatku, na dyć, na państwo niy poradzymy sie spućcić/polegać., mono keryś bydzie drukowoł na bysztelowani/zamówienie.
      Ze autopsyje wiym, iże eźli asy a gŏdkowe szpece wynokfjōm gibko a fkludzōm do druku jedyn klarowny szrajbunek/pisownia (egal/obojetnie keryj, to Ślōnzŏki bydōm pisać a już dzisio piszōm wiela wjyncyj. Ku tymu Ślōnzŏki we Niymczach ,a niykerzi we Ameryce czkajōm na "jednolitą i uporządkowaną pisownię". Tela skuli tego.
      - Diskutanty blank pominyli szrajbowani we internecu, gydichty/wiersze a roztōmajte ślōnske fraszki. Czamu? Na dyć na dzisio, to jyny we internecu (modzioki a bajtle) nojwiyncyj po ślōnsku sie czyto, Je we rychtŏwaniu fejsbuk po ślōnsku. Ślōnzŏki czakajōm, kiej szpece ôd slōnskij gŏdki a ślōnske szkolōne asy zrobiōm ordnōng/porzadek na Wikipedyji.Ôd tego trza napocznyć, a potyn dziepiyro starać sie eli a fto to bydzie czytoł.
      -Merknył zech , tyz ize je mocka roztōmajtych "kopiudolōw"slōnskij gŏdki, kerzi udowajōm retownikōw a same niy poradzōm sie dorzōndzić/dogadać, wadzōm sie, kożdy snich chce być lepszym ekszpertym, kery retnie ślōnsko gŏdka.....
      Żodyn as niy zrachowoł a ani niy spōmnioł ślōnskij literatury i po ślōnsku ôd wydofce Andrzeja Rocznioka (NOŚl) , Szołtyska ze Rybnika (wyd.ABC a inkszych-Szlus. Nojlepsze zrachowani bez ibrycznego faflanio zrobiył .poseł Plura Marek a spōmniany wyzyj p. Pyjter Lange(r)
      Profita stego trefu mōm yno taki, że p. prof. Z.Kadubek wpisoł dedykacyjo do knigi "Listów z Rzymu", p.Dyrda kiej wydofca za autora Dariusza Jerczyńskiego wpisoł sie we knidze "Historia Narodu Ślaskiego" wyd. III (to mo być biblijo dlo kożdego, kery mianuje sie Ślōnzŏkym egal kaj miyszko. P. Alojs mi sie zarŏski kajś straciył. Szlus, Za pōł godziny mōm busik dō dōm bestōż wartko na banchōw. Jedrōna kandego... bōł bych zapōmnioł.Wloz żech kuknyć do nowej galeryje przi banchowie/dworcu, kaj na ścianach propagujōm ślōnsko gŏdka, a to poprawiyło moja lałna/humor Mōm hofnuk/nadzieja, iże tako "ślōńzczyzna" poradzicie leko poczytać. Poczytejcie tyż wpis "fesztra" we artiklu skuli galeryje Pyrsk! .
      -
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Ôdymje refleksyjo po ksiōnżkowym torgu a dyskusyji skuli ślōnskij literatury

      Feszter (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      Bez cufal dostoł żech mejla, iże na ksiōnżkowym torgu we Katowicach bydzie tyż diskusyjo skuli ślōnskij literatury, iże bydōm szkryfloki, autory, kupia se knigi ze dedykacyjōm kerych eszcze niy...rozwiń całość

      Bez cufal dostoł żech mejla, iże na ksiōnżkowym torgu we Katowicach bydzie tyż diskusyjo skuli ślōnskij literatury, iże bydōm szkryfloki, autory, kupia se knigi ze dedykacyjōm kerych eszcze niy mōm, pogodōm se ze autorōma a yntlich badna ze ganc bliska gymby tych autorōw, szkryflokōw, kerzi majōm nojwjynkszy ajnflus/wpływ na formowani sie ślōnskij gŏdki, badna ôdnich richtig fachmanowy blik na ślōnskŏ gŏdka, badna tyż, eli sōm szanse uznanio ślōnskij gŏdki kiej jynzyk regiōnalny, trefia sam kerego ze SoN, trefia szpeca ze Pro lingua Silesiana abo Dangi, kerzi yntlich wyklarujōm nōm, ajnfachowym Ślōnzŏkōm wedle kerej abecedy mōmy we ślōnskij gŏdce szkryflać.( rozchodzi sie tukej eli lepszy je pisać wedle abecedy Steuerowej abo "ślabikorzowej",abo ôsmolić ôbie a pisać wedle "Ślońskigo Cajtunga".Na tela zech se we pōjszodku gowy rachowoł. A wiela stego sie trefiyło? Poczytejcie! we sobota 21 zeptymbra/września właża do hale kaj je ksiōnzkŏwy torg,je cisztfjerci na sztforto blikōm na sztandy, sukōm sztand, kaj trefia ślōnske knigi żech niy znojd. Czas mje żynie, bo gynał, kiej piźnie sztyry napocznie sie ślōnski tref, a to bōło dlōmje richtig nojważniejsze. Z** nōmer 2 znojd żech dojś wartko, bo przi dźwiyrzach stoło pora chopa, poznoł żech zaroski jednego śnich (widzioł żech ônego na filmiku ô Ślōnsku na you tube, potyn panoczka Dyrdy, keregoch zpamiyntoł ze "Ślonskigo Cajtunga" a ze marszu autonōmije a ku tymu mioł ôbleczōno modro bluza ze ślōnskim adlerym.Dychnył żech se. Trefiył żech gynał, a ku tymu tref zaczōn sie trocha niyskorzi a bestōż mioł żech czas trocha sie torgowi przidziwać.Sam dostoł żech piyrszy szlag. Niy widza żodnej promocyje, dziwōm sie kaj je jako reklama/werbung, choby yno postawiyli ślōnsko fana wele sztandu abo jakiś szrajbunek we slōnskij gŏdce, abo jako frelka we ślōnskich szatach, abo co inkszego. coby jo. 74 rŏki stary ôchyntol te ślōnske knigi a szkryflokōw poradziył lekszy znojś. Mono mōm, a mono niy mōm recht. Richtig, trocha zech przijechoł niyskoro Zaklōn żech se pocichu "szajsy". Wlazuja na z** nr. 2, a za kfila bōł żech festelnie rŏd, bo widza autora "Listów z Rzymu" p.prof. Zbigniewa. Kadłubka, je autor Alojza Łysko(Duchy wojny" 3 tōmy żech szluknył we dwa wieczory , bo we "duchach" kapnył żech lepszy losy mojigo fatra choć we Kriegsmarine bōł, tyle pospōminoł yno nikej rychtyk niy padoł co we pōjszodku czuł. Lepszy zech kapnył losy pora ujcōw abo kuzyna Helmuta Płaczka ze Radlina (ze Bagiynka), boroczek bōł dziepiyro 19 rokōw stary, niy chciol iś na żodyn frōnt, siedziol pora tydni na gestapo we Rybniku yno za Helmutym stawiył sie krajslajter NSDAP Alfred Hawellek a bestōż ôbstol, jyny dali Helmutowi welunek "do lagru , abo na frōnt wschodni do Rusyje.Wybroł frōnt. Mioł karlus pecha abo "szczyńsci" bo myni wystoł... eźli już Pōnbōczek taki los ônymu narychtowoł. Za pora tydni eszcze we 1941 r. na polu, kaj dzisio je Białoruś zarobiył "kopfszus" ahanyk ônego pochowali..Dziynki p.Alojs.Tyla dygresyje. Je sam tyż p. red. Krzysztof Karwat a ôd niygo artickle we zocnym Dz.Zach trefjajm we sama cyjna. je p, rezyser Villqwist ("Milość w Koenigshutte", je spōmniany red, Dariusz Dyrda tWiyncyj autorōw ksiōnżek niy widza. Fkludzyni moderatora,a potyn juz yno dyskusyje szpecōw, ô kerych kōnsek wyżyj stoji. Eszcze bardzi żech sie uradowoł, kiej sie pokozało, iże trefu tego niy "ôsmolył" zocny ślōnski poseł Plura Marek To je rychtyk ekstra liga, sztyjc ształnuja skōnt tyn chop biere tela siyły, niyroz tyż ôpowogi (kerej inksi niy majōm) a ôdnos poseł godo rychtyk co Ślōnzŏki dzisiejsze myślōm , poczuwajōm a na co czakajōm... Bōło trocha gorko, uszy żech szpicowoł, nale mikrofōny tyż sie belekj psujōm...Diskutanty padali naukowo, co unowajōm za suszne. Potyn fstyrzyli sie do diskusyje diskutanty ze sale...Wyboczōm! Kajs we szranku mobilniok klinko bestōż za kfila bydzie dali. co mje nojbardzi stego trefu do moji łepetyny wlazło. zwiń

      Zdjęcie autora komentarza
      Haiku

      Sandman

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      Idzie jesień szybkim krokiem
      Liście lecą z drzew
      Tak samo spada poparcie RAŚiowi


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Niy Sandman ino pioskowy opa

      Jan (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Cheba by umar jak by niy wcis swoich gupot

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Literatura Slaska

      Franek (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      A kiedy miala ta literatura powstac.Kiedy rzadzili w Polsce Kumunisci,a potem przestepcy z SLD...?Po to,by rozwinela sie literatura,to nie mozna niewolic pogladow Slazakow,co robia ci popaprancy z...rozwiń całość

      A kiedy miala ta literatura powstac.Kiedy rzadzili w Polsce Kumunisci,a potem przestepcy z SLD...?Po to,by rozwinela sie literatura,to nie mozna niewolic pogladow Slazakow,co robia ci popaprancy z PO i innych partii politycznych.Tym ludziom trzeba pokazac,ze miejsce dla Slazakow jest tylkom w Polsce,ale nie tej rzadzonej przez kryminalistow i przestepcow.Slazacu juz adlugo czekaja na swoja wolnosc...zwiń

      Zdjęcie autora komentarza
      Limeryk.

      Sandman

      Zgłoś naruszenie treści / 3 / 7

      Był roz jedyn Jorg z podkarpacia
      Kiery do Ślonzoków wołoł „ bracia”
      Dej se jednak pozór ty pajacu
      kiery belontosz się po naszym placu
      My tukej nie chcymy takiego trucia


      Zdjęcie autora komentarza
      Limeryk II

      Sandman

      Zgłoś naruszenie treści / 3 / 7

      Roz jedyn Jorg z okolic Przemyśla
      Siod se na żyrdce i wielki plan obmyśla
      „Ja będę Ślązakiem największym.
      Na Polskę najbardziej plującym”
      Naroz się wystrachoł i wpod w zarośla

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      najlepsza powieść z akcją na Śląsku?

      bpc (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1 / 2

      Siódme wtajemniczenie Niziurskiego.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Tak rozumuja polscy "KALI-nowscy" : :-)))

      brutalnie frontalny, ale dobrze wyspany (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1 / 4

      "Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy ktoś chce wykorzystać dzieło literackie. W jaki sposób? Czy przypadkiem nie do jakiejś gry politycznej?"

      Ale: "I Józefie Lompie, chociaż nie był wybitnym...rozwiń całość

      "Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy ktoś chce wykorzystać dzieło literackie. W jaki sposób? Czy przypadkiem nie do jakiejś gry politycznej?"

      Ale: "I Józefie Lompie, chociaż nie był wybitnym pisarzem, ale otworzył Śląsk na Polskę."

      www.dziennikzachodni.pl/artykul/580145,malicki-kanon-slaskiej-literatury-wybrany-jak-w-tancu-z-gwiazdami,id,t.html

      To jest ten pan, który, choc dyrektor Bib lioteki SLASKIEJ, ratuje nie slaskie, a polskie zapomniane slówka........... wszystko jasne, Hopy ?zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      :)

      Arturro (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 6 / 2

      “Iż Ślązacy nie gęsi, iż swój język mają”


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      A POLACY KACZORY

      777 Ślązacy nie gynsi (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 5 / 2

      A PO LACY KACZORY BO ŁYSO PIEYOM.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      arcydurna "dyskusja" !!

      Anton(i) (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 14 / 3

      Ale pieprzenie ? A czy istnieje literatura szwajcarska lub liksemburska - oczywiscie ze tak, mimo róznych jezyków. I czy spiewane piosenki po hiszpansku w USA przez US-amerykanskich "Hispanicsów"...rozwiń całość

      Ale pieprzenie ? A czy istnieje literatura szwajcarska lub liksemburska - oczywiscie ze tak, mimo róznych jezyków. I czy spiewane piosenki po hiszpansku w USA przez US-amerykanskich "Hispanicsów" nie sa US-amerykanskicmi piosenkami ? Czy literatura we francxuskiej Alzacji nie jest czesciowo po niemiecku lub w dialekcie alemansko-alzackim ? Jest nawet literatura finska po szwedzku ! Dlaczego ksiazki autorów zydowskich na typowe tematy zydowskie, napisane nawet na róznych kontynentach i w róznych jezykach, uznaje sie za jedna wspólna "pisemna cywilizacje" ? itd. itp.

      Czy w POlsce jest literatura karaimska ? No prosze, a jednak mniejszosc istnieje i jest uznana.

      A teraz "makro": przeciez jest tez cos takiego jak literatura skandynawska, iberyjska albo europejska - mimo miliona róznic, w celu kulturowego odróznienia od innych kregów kulturowych. A przeciez takiemu Chorwatowi taka Argentyna jest blizsza niz, powiedzmy, Holandia.

      Glupia dyskusja. Dlaczego mi, choc ledwo znam niemiecki, v.Eichendorff jest tak bliski, ze tak powiem mojemu sercu ? Dlaczego tylkoniemieckojezyczni Slazacy tak samo sie smiali (w pozytywnym sensie) z Antka i Frantzka ?

      Napewno jest cos takiego jak kultura regionalna.
      Przeciez nawet taki "Szwejk" jest nam blizszy niz Janko Muzykant.
      A np.Sosnowiec baaardzo daleki.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Niedługo Rasiowce zrobią sympozjum

      Polak wesoły (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4 / 14

      na temat górnośląskiej nauki i jej wielkich twórców łehehehehe !


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Polak...

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 11 / 3

      niydugo bydymy debatowac,
      jak sie pozbyc takigo gorolskigo
      nasiynio jak ty.

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama