Karwat: Artyści ze śląskiego „trójmiasta”

    Karwat: Artyści ze śląskiego „trójmiasta”

    Krzysztof Karwat

    Dziennik Zachodni

    Dziennik Zachodni

    Karwat: Artyści ze śląskiego „trójmiasta”
    Przed wojną nie doszło do zespolenia Bytomia, Gliwic i Zabrza w jeden organizm miejski, choć takie plany istniały. Czy byłyby zrealizowane, gdyby nie wybuchła II wojna światowa? Tego - rzecz jasna - nie możemy wiedzieć. Ale pozostały ślady po ówczesnej niemieckiej „koncepcji metropolitalnej”. Najbardziej widomym jest tzw. stara autostrada, która do dziś integruje śląskie „trójmiasto” (to obecna DK 88, pierwsze łopaty wbito pod jej budowę w latach 30., po dojściu Hitlera do władzy).
    Karwat: Artyści ze śląskiego „trójmiasta”
    A dzisiaj? Te miasta nadal łączą silne więzy gospodarcze. I kulturalne. Tak było już w latach 20. i 30. Wprawdzie dominował wtedy wielkoprzemysłowy proletariat, to jednak z jego szeregów wyrosły ciekawe indywidualności artystyczne. To wówczas powstawały zręby środowisk twórczych, w swym zasadniczym rdzeniu opozycyjnie nastawione do rodzącego się nazizmu. Bo trzeba wiedzieć, że elity artystyczne, wywodzące się z mieszczaństwa i przede wszystkim z warstwy robotniczej, na niemieckim Górnym Śląsku dość długo opierały się brunatnej sile, która z roku na rok coraz skuteczniej unicestwiała wszelkie przejawy samodzielnego myślenia. Jak w całej III Rzeszy, niezależni twórcy albo zmuszani byli do emigracji, albo usuwano ich na margines.

    To przypadek znakomitego i niemal zupełnie zapomnianego (nie tylko na Górnym Śląsku) Bruno Schmialka - cenionego awangardysty i ekspresjonisty, pracującego w bytomskiej Akademii Pedagogicznej, autora czarno-białych rysunków i grafik inspirowanych pejzażem górnośląskim i obyczajowością ludowo-robotniczą. Prace Schmialka pokazano w roku 1937 na okrytej haniebną sławą wystawie w Monachium, szydzącej ze „sztuki zdegenerowanej”. Ten artysta i tak miał wiele szczęścia, bo nie wylądował w obozie koncentracyjnym.

    Więcej wiemy o bytomianinie Thomasie Myrtku (zmarł przed wojną), wybitnym rzeźbiarzu, absolwencie prestiżowej Królewskiej Szkoły Sztuk i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu. Jego prace tu i ówdzie się zachowały (najwięcej w Opolu, ale i w naszym niedoszłym „trójmieście”), choć większość z nich niszczeje i tylko historycy sztuki załamują ręce. A byli przecież także pisarze, lewicowi poeci i wpływowi publicyści. Przywołajmy tylko jedno nazwisko: Robert Kurpiun - autor „hajmatowych” powieści i sztuk teatralnych, chętnie odwołujący się do motywów górniczych.

    Czy mieszkańcy Bytomia, Gliwic albo Zabrza cokolwiek wiedzą o tych twórcach? Pytanie retoryczne. Czas wyleczyć się z tej amnezji.

    Dzisiaj o godzinie 19.30 w chorzowskim Teatrze Rozrywki rozpocznie się wieczór z cyklu „Górny Śląsk - świat najmniejszy”, zatytułowany „Artyści ze śląskiego »trójmiasta«”. Gośćmi Krzysztofa Karwata będą: Jerzy Ciurlok - publicysta, Przemysław Nadolski - historyk i archiwista oraz prof. Grażyna Barbara Szewczyk - germanistka z Uniwersytetu Śląskiego. Dwa podwójne zaproszenia czekają na Czytelników, którzy zadzwonią do Biura Obsługi Widzów Teatru Rozrywki: (32) 346 19 31 do 4.

    *Sklepy czynne w Boże Ciało WYKAZ + Godziny otwarcia sklepów
    *Sensacyjne odkrycie w Muzeum Auschwitz. Tajemnica złotego pierścionka
    *Nowy abonament RTV, czyli opłata audiowizualna z rachunkiem za prąd ZASADY, KWOTY, ZWOLNIENIA!
    *Tak wyglądają nowe biurowce KTW przy rondzie w Katowicach
    *WNIOSKI I DOKUMENTY na 500 zł na dziecko w ramach Programu Rodzina 500 PLUS
    *Zobaczcie najładniejsze ołtarze na Boże Ciało

    Czytaj także

      Komentarze (3)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Red. Karwat.

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści


      (pol) Szanowny panie redaktorze,
      szkoda, ze tak pozno dowiedzialem sie o Panskiej dyskusji podiumowej.
      Mala notka informacyjna:
      ...Dzialalnosc literacka Robert’a Kurpiun‘a przebadal Dr....rozwiń całość


      (pol) Szanowny panie redaktorze,
      szkoda, ze tak pozno dowiedzialem sie o Panskiej dyskusji podiumowej.
      Mala notka informacyjna:
      ...Dzialalnosc literacka Robert’a Kurpiun‘a przebadal Dr. Tobias Janikowski. W swej dysertacji doktorskiej “Die Blutende Grenze: Literatur Und Publizistik zur Oberschlesischen Teilung (1922)“ ( Krwawiaca granica. Literatura i publicystyka podzielonego Gornego Slaska 1922), przedstawiona na Uniwersytecie Siegen i obroniona w roku 2014 ( Copyright by Logos Verlag Berlin GmbH 2014 ISBN-978-3-8326-3664-0. Znajdziemy obszerna analize jego dzialalnosci literackiej, nie ograniczajacej sie jedynie do „hajmatowych“ powiesci isztuk teatraknych.
      Pozdrawiam
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Słowa podziękowania

      KdB (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      dla Pana Karwata za odkrywanie nieznanych Polakom kart historii Śląska. Szkoda że nie zostały dołączone do tej hucpy wystawionej z prikazu w kuluarach Sejmu RP. Warszawiacy byli by zachwyceni...rozwiń całość

      dla Pana Karwata za odkrywanie nieznanych Polakom kart historii Śląska. Szkoda że nie zostały dołączone do tej hucpy wystawionej z prikazu w kuluarach Sejmu RP. Warszawiacy byli by zachwyceni odrobiną prawdziwej kultury, bo historii powstań, mają po same uszy.zwiń

      Zdjęcie autora komentarza
      A czemu zawsze tak późno te ogłoszenia?

      Hans bleib do

      Zgłoś naruszenie treści / 5

      chociaż za wynurzenia córki ONRowca i stalinowca w jednym Wilhelma Szewczyka jeszcze płacić?

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama