Szołtysek: Cztery typy cwergów

    Szołtysek: Cztery typy cwergów

    Marek Szołtysek, historyk, znawca Śląska

    Dziennik Zachodni

    Dziennik Zachodni

    Szołtysek: Cztery typy cwergów
    W europejskich bajkowych opowieściach pełno jest małych ludków jak liliputy, hobbity, smerfy, elfy… W Polsce nazywa się je krasnoludkami, jednak śląska kultura ma oczywiście swoje postacie, z podziałem na wodne ludki, czyli utopce, zwane też utopkami lub potopielnikami, oraz ludki lądowe - a tych również jest kilka odmian, że wspomnę tylko dla przykładu: skrzoty, podciepy i beboki. Również pod wpływem kultury niemieckiej w śląskiej kulturze zagościły cwergi, co znaczy tyle samo co - krasnoludki.
    Szołtysek: Cztery typy cwergów
    Te niemieckie cwergi przychodząc na Śląsk, miały tutaj poważną konkurencję i praktycznie nie były w stanie wyprzeć rodzimych skrzotów, beboków, utopków i podciepów. Zasadniczo więc cwergi nie stały się bohaterami regionalnego śląskiego bojania, lecz zajęły inne strategiczne pozycje, przez które usadowiły się w śląskości i pozostały. A zatem niemieckie określenie - cwerg, funkcjonuje w śląskiej godce w czterech przypadkach:

    Po PIERWSZE - „cwerg” mówi się na Śląsku na betonowego, gipsowego, drewnianego, a dzisiaj także plastikowego ludka, którego stawia się czasami w przydomowych ogródkach albo na murkach ogrodzenia. Trzyma on w ręce najczęściej latarkę, książkę, jabłko, szyszkę, grzyba lub przytula lelynia, sornika albo hazoka. I takie cwergi to ulubione niemieckie przydomowe ozdoby, na czym do dzisiaj robi się interesy w sklepikach usianych niedaleko granicy polsko-niemieckiej, gdzie biznesmeni oferują Niemcom całe cwergowe stada.

    Po DRUGIE - cwergami za niemieckich rządów na Śląsku nazywano młodsze dzieci z przedszkola. I do dzisiaj jeszcze w opowiadaniu starszych ten termin funkcjonuje. Przykładowo pewien Ślązok powiedział mi kiedyś, że on ze starszym bratem chodzili podczas okupacji niemieckiej do przedszkola. On był cwergiem, a brat obercwergiem, czyli starszym krasnoludkiem.

    Po TRZECIE - dorosłego Ślązoka, charakteryzującego się niskim wzrostem, nazywa się po śląsku cwergiem. Choć nie ma tu reguły, bo takiego małego można też nazwać: kreplem, pyrtkiem, kneflem, dupkiem…

    Po CZWARTE - cwergami nazywa się na Śląsku odmianę małych kurek, zwanych też miniaturkami. Bardzo lubią je dzieci, zwłaszcza dlatego, że te cwergi znoszą małe jajeczka. I na tym koniec, bo więcej cwergów nie pamiętam, ale może Czytelnicy mają lepszą pamięć? Tymczasem tylko dodam, że wszystkie te bajkowe ludki wzięły swój początek z pogańskich wierzeń naszych praprzodków, pełnych opiekuńczych demonów i domowych duszków. To już jednak zupełnie inna historia.

    *Trąba powietrzna w Chorzowie ZOBACZ NOWE WIDEO I ZDJĘCIA
    *Wakacje przedłużne. To prezent MEN dla uczniów
    *Pielgrzymka kobiet do Piekar Ślaskich 2016 ZDJĘCIA + WIDEO
    *Dzieci zasypiają w każdych warunkach NAJŚMIESZNIEJSZE FOTKI
    *Sprawdzony i prosty przepis na leczo SPRÓBUJ I SIĘ PRZEKONAJ
    *W pełni wyposażone mieszkanie w centrum Katowic może być Twoje! Dołącz do graczy loterii "Dziennika Zachodniego"

    Czytaj także

      Komentarze (28)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Być taki dobry, ja?

      cirano (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 5

      Niy godomy KREPLEM Szołtysku ino kreplym.
      Coroz czynścij widza take felery w tych twojich wypracowaniach. Wpływ Polskości miyszo ci jusz i słownictwo

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Jorguś G, podprzemyski firerek, o mało co habilitowany

      filatelista (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 9

      To jes cho nad chopy. To na jego personie jes przislowie" Ślonzok, jes szeroki w barach a w rzici wąski.
      Tu mocie cumbajszpil, heeeeeheee...rozwiń całość

      To jes cho nad chopy. To na jego personie jes przislowie" Ślonzok, jes szeroki w barach a w rzici wąski.
      Tu mocie cumbajszpil, heeeeeheee

      http://www.wiocha.pl/722469,Chlop-Slaski-w-barach-szeroki-w-d****-waskizwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Mom takie podejrzenia co te zowistne szlezjeroraśtapoferajnodojcze

      jork korolik (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1 / 9

      To som pyrtki meter piyndziesiont we hucie. Takie metroki zawiszczom Gorolom i inkszym Ślonzokom wzrostu i charkajom jadem na wszystkich. Taki dmek, pszczyniok, rybionka majom pewnie ze 2 m...rozwiń całość

      To som pyrtki meter piyndziesiont we hucie. Takie metroki zawiszczom Gorolom i inkszym Ślonzokom wzrostu i charkajom jadem na wszystkich. Taki dmek, pszczyniok, rybionka majom pewnie ze 2 m wzrostu. Ale cuzamyn do kupy, hehehehehe.zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      filatel - abo jak sie dzisiej zwiesz - to o tobie

      Francik Posypa (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      Kejsik pedziou mi jedyn, co za Brynicom widzi sie samych wielkich. Niykerzy, jak sie stanom na hefcie z brifmarkami, to majom nawet 1,78. i to bes huta - bo w hucie to robiom (jak siedzom we...rozwiń całość

      Kejsik pedziou mi jedyn, co za Brynicom widzi sie samych wielkich. Niykerzy, jak sie stanom na hefcie z brifmarkami, to majom nawet 1,78. i to bes huta - bo w hucie to robiom (jak siedzom we slawojce za oborom).
      I tyn mi jeszcze pedziou, co Poloki na takich srogich godajom....wysoki jak brzoza, a gupi jak koza....
      No i to mi sie zdo pasuje do ciebie jak w pysk szczelou!zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Francik, moga ci pedzieć profda

      filatelista (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 7

      Mom 1, 9m i 95 kg samych miynśni, bez grama fettu. Niy chciołbys na mnie trefić sam na sam. Jes żech ciekaw, czy byś mi to pedzioł co powyżej.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Filatelisto

      punkt (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3

      Zaroz widać, iże ci rozum w muskle wloz, a do życio i myslynio niywiela placu zostawił. A szkoda

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Pytom, bo musza.

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 5

      Witom Wos panie Szoltysek.
      Cojsik mie to dziwo, co jako ekspert ot cwegow - a na piyrszym miejscu tych .....za niemieckich rządów na Śląsku....a i rodzimych skrzotów, beboków, utopków i podciepów...rozwiń całość

      Witom Wos panie Szoltysek.
      Cojsik mie to dziwo, co jako ekspert ot cwegow - a na piyrszym miejscu tych .....za niemieckich rządów na Śląsku....a i rodzimych skrzotów, beboków, utopków i podciepów - niy naszkryflaliscie ani jednego zaca o tych cwergach, kere bez generacje chroniouy naszych Vatrow i Opow na dole. Mom tukej na mysli skarbnikow. Dyc to tysz bouy bwergi (skuli mauo placu na przodku). I te chopki niy dowauy sie osztymplowac - jak Wy to chyntnie robicie - ani polckosciom, ani zniynawidzonom przez Wos niymieckosciom. To byli echte sloncke cwergi!
      A tak na boku. Mozno za Brynicom na cwergi godajom ..podciepy. To co jo znom - u nos na slonckim Hajmacie podciep to bou ftojs, kogo...podciepli...i bouo to bardzo obrazliwe suowo. Teropski jak widac uokno dlo niychcianych dziecek problym rozwionzauo, a prziniesione bes Polokow na nasz Slonck nowopolske literacke ..chu... i skur...syny, postawioly do ciynia sloncke brzidke suowa!
      A mozno widza to falsz?

      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Polcke zwergi to krasnyje ludki?

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 9

      ( za niymieckojynzycznom Wiki):,,,,Zwerge ist eine Sammelbezeichnung für menschengestaltige, kleinwüchsige Fabelwesen des Volksglaubens, die meist unterirdisch in Höhlen oder im Gebirge leben....rozwiń całość

      ( za niymieckojynzycznom Wiki):,,,,Zwerge ist eine Sammelbezeichnung für menschengestaltige, kleinwüchsige Fabelwesen des Volksglaubens, die meist unterirdisch in Höhlen oder im Gebirge leben. Ihren Ursprung haben sie in der nordischen Mythologie.
      (Krasnale to wspólne określenie dla mitycznych ludzikow - stworzeń malego wzrostu, mieszkających zazwyczaj w jaskiniach lub w górach. Mają one swoje źródło w mitologii nordyckiej).
      (za polckom Wiki):….. Krasnoludek, krasnal, skrzat .Krasnoludki wyglądem przypominają małych ludzi. Przeważnie są przedstawiane w szpiczastych czerwonych czapeczkach, od koloru których pochodzi ich polska nazwa.
      A mi we szkole pani godaua, co jynzyk polcki jakim godajom Poloki na Sloncku niy pochodzi od ruskigo!
      zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      choby chrobok

      123 (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 6

      Jeszcze dużo węcej ci pani godała we szkole (ciekawe co to była za szkoła?) ale tyżeś niy spamientoł i terozki doopisz fleki, choby jaki ciool.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Mondry 123 - teroski ucz sie ABC!

      chrobok (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 6 / 2

      Ja, ja - polcki yntelektualysto z rynsztoka! Pani we szkole chciaua zy mie zrobic Poloka mauego i - cisua niy ino mie - rozmajite gupoty, w kere ech za bajtla niykedy nawet wierzou.
      Ale na...rozwiń całość

      Ja, ja - polcki yntelektualysto z rynsztoka! Pani we szkole chciaua zy mie zrobic Poloka mauego i - cisua niy ino mie - rozmajite gupoty, w kere ech za bajtla niykedy nawet wierzou.
      Ale na szczynscie bou jeszcze sloncki dom rodzinny, kaj widziou ech ikszy - niyokupowany bes Polokow - obroz naszego slonckigo Hajmatu.
      Bestosz - choc niy ros siedziou ech po lekcjach we yjzylbance i szkrobou po sto razy, co niy byda obcych (tukej slonckich) wyrazonek na lekcji uzywou - ustou ech wierny mojymu Hajmatowi.
      A tak na boku - kaj to uczom tak tak pjyknego polckigo....doopisz fleki, choby jaki ciool..., no i co to mo znaczyc. A mozno mosz problymy z kapeleon slonckij godki?zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      pora ABC do chroboka

      123 (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      Tam kaj ucom "To byli echte sloncke cwergi!"
      A godki iże ftoś doopi fleki choby jaki ciool toch sie naucou dopiero na Schlontzku, nyndzny chroboku.
      Za dugo zes siedziou we tyj yjzylbance i bezto...rozwiń całość

      Tam kaj ucom "To byli echte sloncke cwergi!"
      A godki iże ftoś doopi fleki choby jaki ciool toch sie naucou dopiero na Schlontzku, nyndzny chroboku.
      Za dugo zes siedziou we tyj yjzylbance i bezto jezdys chaba verspätet or retarded one.
      Pieronem ci sie nudzi na tej emeryturze, aże fest. Może lepiej uzupełnić wykształcenie, to nic nie boli, jeszcze jest pora.
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      A jo słyszoł ło jednym cwergu abo i frupie

      DM (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 7

      Co mioł szłapy jak u łogra.
      Postawiyli mu bahnhof we Włoszczowej.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      krasnoludek.

      Stanik z Rybnika (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 7

      Jeszcze zapomniałeś po Śląsku( Mały chopek , kurdupel , i furc.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      to kartofel

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 13

      sie teroz nazywo Manneken pis?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      PiS-dzielce

      Tyta (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 12

      tyz majom jeszcze takigo Giftcwerga, abo Napoljon ze Żoliborza,
      j

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Cwergi

      franek (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2 / 5

      Dzisiaj cwergami sa platformersi z zepsutymi zebami....

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama