Jak wynika z bieżącego badania koniunktury na rynku consumer finance prowadzonego cyklicznie od 2007 r. przez KPF i IRG SGH, opłaty mieszkaniowe znajdują się szczycie list zobowiązań wśród gospodarstw domowych będących w trudnej sytuacji finansowej. To przydatna informacja dla wszystkich aktualnych wierzycieli, zarówno pierwotnych jak i wtórnych, oraz tych spośród przedsiębiorców, którzy oferują kredyty lub kredytowanie sprzedaży własnych usług i produktów w bieżącej działalności.

Najwyższy priorytet związany jest z opłatami za mieszkanie: czynsz, a także gaz, prąd i woda. Przeciętny priorytet dla tych zobowiązań jest ustawiony na poziomie nieznacznie niżej niż wysokim (ocena 3,9 dla czynszu i 3,86 dla płatności za prąd, gaz i wodę). Niewiele niższy priorytet (ocena 3,79) dotyczy kredytów bankowych zabezpieczonych, co jest związane z naturalną obawą gospodarstw domowych, iż w przypadku braku regulowania zobowiązań mogą utracić przedmiot zabezpieczenia.

Zdecydowanie niżej w hierarchii znajdują się płatności dla kredytów niezabezpieczonych.

Przeciętna ocena jest o ponad 0,2 punktu niższa niż w przypadku kredytów zabezpieczonych. To oznacza, że spłaty tego typu zobowiązań wiążą się jedynie ze średnio-wysokim priorytetem. Piąte i szóste miejsce zajmują rachunek za telefon i spłata karty kredytowej. Ocena wynosi odpowiednio 3,09 i 3,08, co wskazuje na średni priorytet płatności.

Niższy priorytet płatności dla zobowiązań wynikających z długów na karcie kredytowej wynika z możliwości rozłożenia spłat na raty. Wystawcy kart kredytowych wręcz zachęcają gospodarstwa domowe do dokonywania jedynie minimalnej spłaty i gospodarstw domowe mają świadomość dostępności takiego rozwiązania. Poniżej „średniego” (ocena 2,91) kształtuje się priorytet regulowania należności z tytułu alimentów.

Najniższy priorytet przypisuje się spłacie pożyczek w lombardach, zobowiązaniom wynikającym z otrzymanych mandatów i opłat karnych, a także pożyczki od rodziny. Najniższy priorytet zobowiązań wobec rodziny wynika z niesformalizowanego charakteru takich zadłużeń.


– W przypadku mandatów i innych opłat karnych w ostatnim okresie obserwowany jest nieznaczny wzrost ważności, co świadczy o poprawie świadomości obywatelskiej. W przypadku większości pozostałych płatności widoczna jest negatywna tendencja wskazująca na spadek moralności płatniczej. Dane zagregowane nie potwierdzają jednak tych tendencji, co może oznaczać, że wzrost dochodów przekłada się na mniejsze problemy z regulowaniem zobowiązań i tym samym gospodarstwom jest łatwiej je regulować. – ocenia dr Piotr Białowolski, SGH.

Struktura i hierarchia priorytetów płatności potwierdza, że polskie gospodarstwa domowe w pierwszej kolejności dokonują płatności, które bezpośrednio przekładają się na stopę życiową ich członków – brak regulowania rachunków może się skończyć wyłączeniem prądu, a brak spłaty kredytu hipotecznego wiązać się może z eksmisją.


– Niestety, takie płatności jak alimenty i mandaty, znajdują się na końcu listy, co wskazuje nie tylko na względnie niski poziom etyki zobowiązań w Polsce, ale również na ograniczoną wiarę gospodarstw domowych w skuteczność instytucji państwa – podsumowuje Andrzej Roter, Dyrektor Generalny KPF. – Powinniśmy więc doceniać nie tylko ekonomiczną, ale też społeczną rolę, jaką odgrywają Biura Informacji Gospodarczej. Udostępniając informacje gospodarcze, opisujące zachowania płatnicze uczestników wszystkich sektorów rynku, BIGi pomagają w minimalizowaniu strat ponoszonych przez obywateli, przedsiębiorców oraz państwo. Jednocześnie ujawniają silne w Polsce zjawisko niskiego poziomu moralności finansowej.