Telewizor zepsuł się po tygodniu od zakupu. Czy mogę skorzystać zarówno z gwarancji, jak i rękojmii? – zapytał Pan Janusz.

Rękojmia za wady fizyczne i prawne to odpowiedzialność sprzedawcy wobec kupującego. Wynika ona z kodeksu cywilnego, a nie z umowy stron. Rękojmia dotyczy zarówno rzeczy nowych, jak i używanych. Odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy sprzedanej nie zależy od jego winy, gdyż oparta jest na zasadzie ryzyka.

 

Sprzedawca nie może się z niej zwolnić, nie może jej ograniczyć lub wyłączyć, gdyż w umowach z udziałem konsumentów (osób fizycznych) takie działanie nie jest dopuszczalne.

Gdy rzecz jest zepsuta Wada fizyczna występuje wówczas, gdy zmniejsza wartość rzeczy, zmniejsza jej użyteczność w stosunku do tego, co jest w umowie albo wynika z przeznaczenia rzeczy. Przyjmuje się, że rzecz jest wadliwa, jeśli nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego albo zostaje wydana w stanie niezupełnym. Na przykład o wadach można powiedzieć w przypadku, gdy dostarczona maszyna nie ma pewnych części, które składają się na komplet, albo gdy produkt został wytworzony z surowca o gorszej jakości.

 

Jeżeli rzecz sprzedana ma wady, kupujący może:

– żądać obniżenia ceny,

– w przypadku rzeczy oznaczonej co do gatunku – może żądać dostarczenia zamiast tej wadliwej takiej samej ilości rzeczy wolnych od wad i naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia,

– dla rzeczy oznaczonej co do tożsamości, gdy sprzedawca jest jej wytwórcą (chodzi o rzecz wykonaną na indywidualne zamówienie, niepowtarzalną, niezamienną – np. płaszcz uszyty na miarę) – może żądać usunięcia wady, wyznaczając w tym celu odpowiedni termin z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym upływie od umowy odstąpi,

– odstąpić od umowy.

 

Wybór należy do kupującego. Czasami jesteśmy jednak ograniczeni w swoich poczynaniach. Należy bowiem wskazać, że nie możemy odstąpić od umowy, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo niezwłocznie wadę usunie. W przypadku odstąpienia przez kupującego od umowy, strony winny sobie nawzajem zwrócić otrzymane świadczenia według przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej. Natomiast gdy kupujący żąda obniżenia ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej, ustawa wskazuje na sposób określenia ceny z uwzględnieniem istniejącej wady. Jeżeli wada ma „charakter istotny”, np. lokal jest tak źle zbudowany, że nie da się w nim mieszkać (np. ściany się rozchodzą), mamy prawo żądać wymiany mieszkania na nowe.

 

Możemy też odstąpić od umowy i domagać się zwrotu wpłaconych pieniędzy. Reklamację można składać ustnie (telefonicznie lub osobiście) albo pisemnie. Najlepszą ze względów dowodowych jest forma pisemna. Protokół reklamacyjny należy sporządzić w dwóch egzemplarzach – jeden dla sprzedawcy, drugi dla konsumenta.

 

Obowiązki kupującego

Kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmii za wady fizyczne rzeczy jeżeli:

 

– nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca od jej wykrycia,

– gdy zbadanie rzeczy jest przyjęte, i gdy nie zawiadomi sprzedawcy o wadzie w ciągu miesiąca po upływie czasu, w którym przy zachowaniu należytej staranności mógł ją wykryć,

– gdy istnieje obowiązek zbadania rzeczy, zawiadomienie o wadzie musi być dokonane niezwłocznie po jej zbadaniu, a gdy wada wyszła na jaw później,

– niezwłocznie po jej ujawnieniu.

 

Wszelkie uprawnienia kupującego z tytułu rękojmii za wady fizyczne wygasają po upływie roku, licząc od dnia, w którym rzecz została kupującemu wydana. W przypadku wad fizycznych budynku termin ten wynosi 3 lata. Podstępne zachowanie się sprzedawcy przez zatajenie wady zwalnia kupującego od dochowania rygorów związanych z zawiadomieniem o istnieniu wady i konieczności dochodzenia uprawnień w terminie ustawowym. Jeżeli kupujący z powodu wady fizycznej rzeczy odstępuje od umowy lub chce obniżenia ceny, może on żądać naprawienia szkody poniesionej wskutek istnienia wady, chyba że jest ona następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności.

 

Wady prawne Jeżeli sprzedawca sprzedaje rzecz, która jest własnością osoby trzeciej, wówczas również ponosi odpowiedzialność za nią względem kupującego z tytułu rękojmi za wady prawne. Wada prawna może występować również wówczas, gdy w razie sprzedaży praw sprzedawca jest odpowiedzialny za ich istnienie oraz rzecz jest obciążona prawem lub prawami osoby trzeciej. Jeżeli kupujący z powodu wady prawnej rzeczy odstępuje od umowy lub chce obniżenia ceny, może on żądać naprawienia szkody poniesionej wskutek istnienia wady, chyba że szkoda jest następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności. Wszelkie uprawnienia kupującego z tytułu rękojmii za wady prawne rzeczy wygasają z upływem roku od chwili, gdy kupujący dowiedział się o istnieniu wady.

 

W wypadku zaś, gdy kupujący dowiedział się o istnieniu wady prawnej dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej, termin ten biegnie od dnia, w którym orzeczenie wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne. Jednocześnie, ale nie łącznie Tak więc jako konsumenci, mamy prawo wyboru między korzystaniem z uprawnień z rękojmi i gwarancji. Z uprawnień tych można korzystać jednocześnie, ale nie łącznie, np. jeśli konsument naprawia telewizor w ramach gwarancji, to w stosunku do tej samej wady nie będzie mógł korzystać z rękojmi, ale do każdej innej wady – tak.