Rząd złoży w Sejmie projekt nowelizacji przepisów, zgodnie z którą ZUS nie będzie mógł żądać zwrotu nienależnie pobranej renty, emerytury itp. świadczeń po upływie pięciu lat od takiego zdarzenia. Obecnie organ nie jest ograniczony żadnym przepisem.

W ocenie rządu oczekiwanym efektem wejścia w życie regulacji będzie ochrona pewności i stabilności porządku prawnego oraz wykluczenie roszczeń organu rentowego, które wobec upływu znacznego okresu czasu od daty ich powstania, w momencie spełnienia byłyby oderwane od faktycznej sytuacji ubezpieczonego. Nowe zasady miałyby wejść w życie po upływie 14. dni od opublikowania nowelizacji w Dzienniku Ustaw.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym przepisem, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, przy czym nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenie zawiadomiła organ wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, a w pozostałych przypadkach za okres dłuższy niż 3 lata.
W obecnym stanie prawnym przepisy ustanawiają jedynie okres, za który organ rentowy może żądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń od osoby, która to świadczenie pobrała, tj. trzy lata wstecz od ostatniej wypłaty (pobrania) świadczenia, nie przewidują natomiast okresu, po upływie którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma możliwości żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Wprawdzie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie l0 lat, jednakże bieg powyższego terminu rozpoczyna się dopiero od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. W konsekwencji organ rentowy nie jest ograniczony jakimkolwiek terminem do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Rząd wyszedł z założenia, ż bezspornym jest fakt, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, musi liczyć się, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z koniecznością jego zwrotu. Przepisy przewidujące konieczność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń są jak najbardziej zasadne. Jednakże istnieje uzasadniona konieczność wskazania okresu, w którym byłoby możliwe wydanie decyzji umożliwiającej dochodzenie nienależnie pobranego świadczenia. Wprowadzenie ograniczenia czasowego dla możliwości wydawania przez organ rentowy decyzji ustalającej wysokość kwoty nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczeń społecznych służy również realizacji zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającej z art. 2 Konstytucji.
Dlatego nowe przepisy regulujące instytucję przedawnienia w zakresie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń będą przewidywały, że decyzja zobowiązująca do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie może być wydana później niż w terminie pięciu lat od ostatniego dnia okresu, za który pobrano nienależne świadczenie. Rozwiązanie to ma charakter komplementarny w stosunku do obecnie obowiązującej regulacji, która przewiduje, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności.
Proponowana regulacja zawiera także przepis przejściowy, na mocy którego od dnia wejścia w życie ustawy organ rentowy nie wydaje decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od ostatniego dnia okresu, za który pobrano nienależne świadczenie upłynął termin 5 lat.
Jednocześnie przewidziano regulację dla sytuacji, kiedy decyzja została już wydana, a zainteresowany odwołał się do sądu. Nowa regulacja będzie miała zastosowanie do rozpoznawania odwołań od decyzji ustalających kwoty nienależnie pobranych świadczeń oraz kwot odsetek i kosztów upomnienia, wniesionych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.