We współczesnym otoczeniu gospodarczym, tempo i kierunki zmian zaskakują nawet wytrawnych futurologów. Zatem poznanie, a zwłaszcza zrozumienie, znaczenia kompetencji przyszłości służyć ma identyfikacji i ocenie tych zasobów w przedsiębiorstwie, rozwinięciu pewnych kompetencji i uzupełnieniu braków. Takie podejście stanowi jeden z fundamentalnych czynników zdobywania przewagi konkurencyjnej – tłumaczy prof. Anna Maria Nikodemska-Wołowik, konsultant merytoryczny raportu, Uniwersytet Gdański.

Żeby nadążyć za zmieniającym się światem, także firmy rodzinne muszą wyjść naprzeciw nowym trendom i ocenić, jakie kompetencje są im do tego potrzebne.


W raporcie „Kompetencje przyszłości w firmach rodzinnych 2017” zbadaliśmy, jak firmy rodzinne oceniają swój poziom wiedzy w dwóch obszarach – kompetencji przyszłości a także kompetencji zarządczych. Wśród ankietowanych zostali wskazani liderzy rynkowi. Celem badania było sprawdzenie, jakie kompetencje są kluczowe do osiągnięcia sukcesu rynkowego w zmieniającym się otoczeniu – mówi Katarzyna Gierczak-Grupińska, prezes Fundacji Firmy Rodzinne. – Chcemy, by wnioski pozwoliły małym i średnim graczom zbliżyć się do czołówki, naśladując ich działania w zakresie rozwijania odpowiednich kompetencji w zespołach i kierownictwie firm – dodaje.

Korzystanie z dużych zbiorów danych (ang. big data) coraz bardziej wpływa na rozwój biznesu. Wśród wiodących firm prawie połowa (42,9 proc.) uważa, że na przestrzeni ostatnich trzech lat to zjawisko dotyczyło ich firmy w wysokim lub bardzo wysokim stopniu. Wśród pozostałych – uważa tak zaledwie co czwarty przedsiębiorca. Szczególnie istotna jest umiejętność syntezy danych z ich dużych zbiorów i wyciągnięcia właściwych wniosków. W tym obszarze rozbieżność między liderami, a pozostałą grupą firm wyniosła aż 12 punktów procentowych.

- Coraz większa grupa przedsiębiorców odkrywa potencjał informacji i jej przetwarzania – mówi Katarzyna Tomaszewska, Dyrektor Zarządzający, Departament Rozwoju Produktów, Bank Pekao S.A. – Trzeba jednak mieć świadomość, że współczesne systemy komputerowe są narażone na ryzyko ze strony cyberprzestępców. Dlatego tak ważna jest świadomość zagrożeń i profilaktyka, by im zapobiegać. Podstawowa rekomendacja to zachowanie przezorności i zdrowego rozsądku, inwestowanie w szkolenia dla pracowników i przeprowadzanie testów bezpieczeństwa – dodaje.

Firmy rodzinne najwyżej oceniają swoje kompetencje w obszarze relacji z klientami. Tego zdania jest blisko 90 proc. badanych.

Nie jest dla mnie zaskoczeniem, że akurat w tym obszarze zarządzania firmy rodzinne radzą sobie doskonale. To tylko potwierdza wyniki naszego innego badania, w którym więcej niż dziewięciu na dziesięciu przedsiębiorców rodzinnych zgodziło się ze stwierdzeniem, że inwestują w trwałość biznesu i w związku z tym bezpiecznie jest robić z nimi interesy. Chcą nawiązywać relacje na dziesięciolecia, a nawet na pokolenia – wyjaśnia Katarzyna Gierczak-Grupińska.

Z kolei najsłabiej rozwiniętymi kompetencjami wśród badanych przedsiębiorstw są zasoby ludzkie oraz nowe technologie. Największa różnica w ocenie kompetencji występuje w obszarze finansów. Liderzy (69,8 proc.) czują się zdecydowanie mocniej w tej dziedzinie niż pozostali przedsiębiorcy (51,8 proc.).

Firmy rodzinne w miarę zwiększania skali działalności zauważają, że coraz ważniejsze są profesjonalne kompetencje zarządcze. Wśród nich kluczową rolę odgrywa zarządzanie zasobami ludzkimi i finansami. Dziś wiele firm rodzinnych znajduje się już na profesjonalnym etapie. Inne zaczynają dostrzegać, że to, co działało do tej pory w małej firmie rodzinnej, może nie wystarczać do globalnego rozwoju. Te, sięgają często po sprawdzone światowe modele i dopasowują je do własnej specyfiki. To daje często spektakularne efekty - mówi Marek Jarocki, Partner w Zespole People Advisory Services w Dziale Doradztwa Podatkowego EY.

Firmy rodzinne powinny zwrócić szczególną uwagę na zagadnienia związane z zasobami ludzkimi. Jeśli chodzi o utrzymanie pracowników, liderzy mają nad pozostałymi firmami przewagę 14 punktów procentowych. Z kolei wśród najważniejszych wyzwań, firmy zaliczone do grupy liderów dużo częściej wskazują na pozyskanie nowych pracowników.

- Firmy rodzinne zdają sobie sprawę, że w dzisiejszych czasach nie wystarczą szczere intencje i atmosfera ogniska rodzinnego w pracy, aby wygrać wojnę o talenty. Dziś jest czas na opracowanie nowoczesnych metod rekrutacji, sposobów motywowania i doceniania pracowników. Z pewnością pomocne mogą być nowoczesne metody pobudzania innowacyjności w firmach, takie jak odwołanie się do zbiorowej inteligencji pracowników w rozwiązywaniu codziennych problemów biznesowych, czyli tzw. crowdsourcing. To może dać realną szansę na uzyskanie przewagi konkurencyjnej – zauważa Marek Jarocki.

Dla wszystkich firm rodzinnych profesjonalizm, pozytywne relacje międzyludzkie i efektywność to najważniejsze wartości. Największą różnicę między liderami, a pozostałymi firmami widać w ich podejściu do tematu społecznej odpowiedzialności biznesu. Liderzy widzą, że należy dzielić się swoim sukcesem z interesariuszami i uwzględniać ich w swoich działaniach.
Firmy, które umieją przełożyć cele przedsiębiorstwa na cele pracowników, zdają sobie sprawę, że służy to zarówno motywacji pracowników, jak i lepszej pracy zespołowej. To zresztą jedna z najrzadszych umiejętności wśród wszystkich firm, które uczestniczyły w badaniu. Przedsiębiorstwa te są także świadome i korzystają z narzędzi do pomiaru efektywności przedsiębiorstwa oraz posiadają większe umiejętności w zakresie budowy marki.