Spełnić marzenia profesora Religi

Prof. Zbigniew Religa (© fot. Zygmunt Wieczorek)

Marlena Polok-Kin, Agata Pustułka

2009-03-10 01:00:07, aktualizacja: 2009-03-10 16:02:10

Komory wspomagania serca, biologiczne zastawki, idea sztucznego serca, a przede wszystkim setki uratowanych pacjentów - to dzieło życia zmarłego w niedzielę prof. Zbigniewa Religi.

Wprowadził polską medycynę w XXI wiek. I nawet po śmierci jego wizje będą służyć życiu.

W Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu 16-letni Paweł Krystkiewicz od 108 dni żyje podłączony do komór wspomagania serca skonstruowanych przez zespół prof. Zbigniewa Religi w Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii. Chłopiec jest jednym z blisko dwustu pacjentów, których uratowały komory Religi. - Komory serca to dzieło profesora, które - tak jak jego legenda i medyczne osiągnięcia - są ogromnym darem dla chorych i dla lekarzy - ocenia prof. Marian Zembala, dyrektor centrum. 16-latek jest pacjentem dr. Jerzego Pacholewicza, który od lat współpracuje z

fundacją prof. Religi. Był jednym z tych, którzy zainspirowali zabrzańskich badaczy do budowy komór serca również dla młodszych pacjentów. Jest już gotowy prototyp urządzenia.

Zobacz także:

Żyje dzięki sztucznym komorom serca

- Profesor pozostawił po sobie wizje, które będziemy rozwijać - obiecuje Jan Sarna, dyrektor Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii. - Jako lekarz otworzył nowy rozdział w polskiej medycynie. Jako wizjoner chciał dać polskim pacjentom sztuczne serce.

- Uczestniczę w Programie Polskiego Sztucznego Serca. Jego stworzenie było marzeniem Zbyszka. Za tydzień znów spotyka się nasz zespół. Jesteśmy coraz bliżej celu. Szkoda, że już bez niego - mówi prof. Stanisław Woś, szef II Kliniki Kardiochirurgii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.
Za około trzy lata być może zostaną zastosowane pierwsze wszczepialne komory serca. Zabrzańska fundacja koordynuje ten program. Dzięki Relidze Polska jest jednym z europejskich liderów w pracach nad mechanicznym wspomaganiem serca. To był "konik" profesora, który nie mógł pogodzić się z tym, że tak wiele osób umiera na nieodwracalną niewydolność serca, nie doczekawszy przeszczepu. Komory to niejedyny dar Religi. Trudno policzyć tych pacjentów, którym wszczepiono biologiczne zastawki serca. W zabrzańskiej fundacji powstają od kilkunastu lat.

Inżynierowie z fundacji prowadzą też prace nad stworzeniem robota kardiochirurgicznego. Zespół naukowców pod kierunkiem Zbigniewa Nawrata zbudował rodzinę narzędzi i robotów chirurgicznych Robin Heart. Pierwsze operacje z ich użyciem przeprowadzono w Centrum Medycyny Doświadczalnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. - Wiem, że tym robotem będzie można operować serce - powiedział dyrektor naukowy fundacji dr hab. Romulad Cichoń.

Wszystko, w co się angażował, robił z myślą o chorych na serce pacjentach - tak wspominają go współpracownicy. Dziś, gdy prof. Zbigniewa Religi nie ma już wśród żywych, pozostaje wielka i ważna dla polskiej medycyny i nauki scheda. Ten warszawiak z krwi i kości serce oraz dorobek życia zostawił w Zabrzu. W Śląskim Centrum Chorób Serca (ówczesnym Wojewódzkim Ośrodku Kardiologicznym), gdzie dokonał pierwszego przeszczepu serca w Polsce oraz w Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii - jedynym w kraju niepublicznym instytucie naukowo-badawczym, gdzie powstawały projekty na światową miarę. Sercem był zawsze także na stadionie Górnika Zabrze i do ostatnich

chwil frasował się kiepskimi wynikami ukochanej drużyny.

Niepozorny biurowiec przy zabrzańskiej ul. Sienkiewicza był i jest miejscem powstawania wynalazków światowej miary. To tutaj naukowcy Instytutu Protez Serca koordynują ideę prof. Zbigniewa Religi - narodowy program budowy sztucznego serca, w którego realizację jest zaangażowanych kilkaset wybitnych osób i wiele ośrodków w kraju.

Skonstruowane w Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii komory wspomagania serca już uratowały życie blisko dwustu pacjentom zarówno w polskich klinikach, jak i w Ameryce Południowej. Naukowcy z Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii mają już także prototyp takiego urządzenia dla dzieci.

Tu również działa Pracownia Biologicznej Zastawki. Stawiała pierwsze kroki kilkanaście lat temu w niewielkim pomieszczeniu przy Regionalnej Stacji Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach. Dziś to nowoczesne laboratorium, w którym pod kierunkiem Jolanty Wszołek z wielkim pietyzmem powstają biologiczne zastawki serca - i także ratują życie.

Tu wreszcie zespół specjalistów stworzył unikalną konstrukcję robota chirurgicznego, który ma realną szansę pracować wraz z chirurgiem przy stole operacyjnym. Wszystko po to, by operować pacjenta bezpieczniej, precyzyjniej, pozostawić mniejszą ranę, a przez to umożliwić choremu szybszy powrót do zdrowia.

Jednak skonstruowanie robota i zrobotyzowanych narzędzi chirurgicznych to nie wszystko. Działalność Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii stała się też motorem postępu. Bo każdy z wymienionych projektów uruchamiał działania, które zmierzały do pozyskiwania i wykorzystywania nowoczesnych technologii. To były działania multidyscyplinarne, nowatorskie. Od osiemnastu lat misją fundacji jest wprowadzenie do praktyki klinicznej najnowszych metod ratowania ludzkiego życia, gdy zagrożone jest serce.

- To, co głęboko leży nam na sercu, to skuteczne leczenie chorób serca. Fundacja Rozwoju Kardiochirurgii w Zabrzu powstała z założeniem realizacji tego celu przy pomocy nowoczesnych, samodzielnie opracowanych metod - podkreślał na każdym kroku prof. Zbigniew Religa.

Zanim ruszył program robotów medycznych, nikt w Polsce takimi urządzeniami się nie interesował, w jednym tylko ośrodku naukowcy interesowali się sztucznym sercem. Dziś jest zgoła inaczej. A sercem tych działań było właśnie Zabrze.

To wszystko namacalna spuścizna, którą pozostawił po sobie prof. Zbigniew Religa. I choć nie są to jego dzieła w sensie dosłownym, to właśnie dzięki jego otwartości i wizjonerskiemu spojrzeniu na naukę i medycynę naukowcy pokazali swoje możliwości.

- Rzucaliśmy pomysł, ideę, a profesor pytał tylko: Potrafimy to zrobić? To róbmy! Gwarantował za nie swoim nazwiskiem - opowiada dr Zbigniew Nawrat, dyrektor ds. naukowych Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii.