Żydzi Zagłębia: Życie zwyciężyło. I pamięć

    Żydzi Zagłębia: Życie zwyciężyło. I pamięć

    Teresa Semik

    Dziennik Zachodni

    Dziennik Zachodni

    W tym roku mija 70. rocznica likwidacji getta żydowskiego w Będzinie (na zdjęciu) oraz w Sosnowcu
    1/3
    przejdź do galerii

    W tym roku mija 70. rocznica likwidacji getta żydowskiego w Będzinie (na zdjęciu) oraz w Sosnowcu ©Yad Vashem

    Stracili życie za to, że się w ogóle urodzili. Żydzi zagłębiowscy. Ich zagłada jest częścią polskiego losu. Najpierw, w 1942 roku Niemcy stłoczyli ich w dwóch sąsiadujących ze sobą gettach - w Będzinie Warpiu i Sosnowcu Środuli. Były ostatnim przystankiem przed ostateczną zagładą. W sierpniu 1943 roku getta zostały definitywnie zlikwidowane i ostatnie transporty ruszyły do nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.
    "Ta odrobinka wiary, którą kiedyś posiadałam, rozprysła się już zupełnie. Gdyby istniał Bóg, to na pewno nie pozwoliłby, aby ludzi wtrącano żywcem do pieca, a małym dzieciom roztrzaskiwano główki karabinami, albo pakowano do worków i gazowano..." - napisała w 1943 roku w swoim pamiętniku Rutka Laskier, 14-letnia polska Żydówka. Jej zapiski z będzińskiego getta są świadectwem Holocaustu porównywanym do słynnego Dziennika Anny Frank. "Sama widziałam, jak żołnierz wyrwał kilkumiesięczne maleństwo z rąk matki i główką z całej siły uderzył w latarnię. Mózg rozprysnął się na drzewie" - dodała Rutka.

    Nie ma tamtego Będzina



    Przed wybuchem II wojny światowej aż ponad połowę mieszkańców Będzina stanowiła społeczność żydowska (ponad 30 tysięcy). Zagładę przeżyła garstka, według niektórych źródeł 900 osób, według innych - 500. A i tak zdecydowana większość wyemigrowała później z Polski. Tamtego Będzina już nie ma, a wiedza na temat jego dawnych mieszkańców ciągle niepełna.
    - Przez długie lata badań historycznych prawie w ogóle nie prowadzono albo w ograniczonym zakresie - mówi Grzegorz Onyszko z Muzeum Zagłębia w Będzinie. Całe Zagłębie Dąbrowskie przed wojną było jednym z najstarszych skupisk ludności żydowskiej, znakomicie zorganizowanym, z silnym ośrodkiem żydowskiego życia kulturalnego, politycznego, gospodarczego. Tutaj, w Sosnowcu, urodził się kompozytor Władysław Szpilman, którego wojenne losy pokazał Roman Polański w filmie "Pianista". Szpilman ocalał. Ważną postacią środowiska plastycznego był Samuel Cygler, związany z Będzinem. W sierpniu 1943 roku wraz rodziną został wywieziony z będzińskiego getta do Auschwitz, a stamtąd do Mauthausen-Gusen. Rysował obrazki hitlerowcom i mógł liczyć na nieco łagodniejsze traktowanie. Tuż przed wyzwoleniem otrzymał wiadomość o śmierci rodziny w Auschwitz i popełnił samobójstwo. Rozgryzł ampułkę z trucizną, którą umieściła mu w zębie żona dentystka. Z zagłady uratowała się tylko córka Cyglera schowana w polskiej rodzinie.

    Płoną synagogi



    Niemcy wkroczyli do Będzina 4 września 1939 roku. 8 września podpalili synagogę. Był wieczór, czas modlitwy. W tym samym czasie płonęły synagogi w Sosnowcu i Katowicach, ale ta w Będzinie paliła się wraz z modlącymi się Żydami. Przez kilka dni Niemcy nie pozwolili się do niej zbliżyć, by dogasić ogień.

    Jeszcze tego samego wieczoru o podpalenie synagogi, od której zajęły się sąsiednie domy, Niemcy oskarżyli 30 Polaków. Przypadkowych mężczyzn wyciągano z domów, z ulicy zaprowadzono do siedziby starostwa. Według ustaleń śledztwa, które prowadził katowicki IPN, podsunięto im do podpisu protokół, rzekomo dla formalności, że przyznają się do wzniecenia ognia. Potem mieli być wypuszczeni. Po złożeniu podpisów Niemcy rozstrzelali ich na dziedzińcu i w ogrodzie starostwa.
    Świadek Maria Dąbrowska zeznała: - Niemcy zrobili to celowo, aby zrzucić na Polaków winę za spalenie żydowskiej dzielnicy.
    O egzekucji Polaków wie od ojca, który następnego dnia poszedł do pracy w starostwie. Na dziedzińcu i w ogrodzie widział ślady krwi, fragmenty odzieży. Od niemieckiego urzędnika usłyszał, co się stało.

    Czytaj także

      Komentarze (18)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Nieznają nazw !

      Wrocławianin Polak . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Ale oni Żydzi nie znają nazw miast Polski. Taki jeden dziennikarz Jews pisząc o przejściu granicznym w Bogatyni napisał zamiast Żytawa po niemiecku - zita ! A to po polsku jest Żytawa ! A weź się...rozwiń całość

      Ale oni Żydzi nie znają nazw miast Polski. Taki jeden dziennikarz Jews pisząc o przejściu granicznym w Bogatyni napisał zamiast Żytawa po niemiecku - zita ! A to po polsku jest Żytawa ! A weź się pan wstydź panie jews.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      coraz gorzej z prawdą

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 6 / 6

      poczytajcie:
      http://wpolityce.pl/wydarzenia/40611-coraz-gorzej-z-prawda-o-ii-wojnie-swiatowej-amerykanski-portal-przesiedlenie-niemcow-w-top-ten-najbardziej-przerazajacych-ludobojstw-w-historii

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      geszeft dzisiaj :

      Rudolf (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 6 / 6

      Pieniadze zwyciezyly, kasa :
      http://www.forbes.pl/kim-sa-nasi-przywodcy-,artykuly,160629,1,1.html

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      JESTESMY DUMNI ZE SWOJEJ HISTORII, KTÓRA JEST bez skazy?

      Chrisraf (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 13 / 8

      Ajajaj!

      Dla wszystkich, ktorzy tak twierdza przypomne, ze polskie podziemie nie dokonalo ani jednego ataku np. na oboz Auschwitz, jego infrastruukture, czy zaloge, aczkolwiek dzieki sprawozdaniom...rozwiń całość

      Ajajaj!

      Dla wszystkich, ktorzy tak twierdza przypomne, ze polskie podziemie nie dokonalo ani jednego ataku np. na oboz Auschwitz, jego infrastruukture, czy zaloge, aczkolwiek dzieki sprawozdaniom rotmistrza Pileckiego wiedziano, co sie dzieje w tym obozie.

      Amerykanie podobnie jak polski rzad w Londynie wiedzieli o HOLOCAUSCIE, najpozniej dzieki Janowi Karskiemu. Goerge Bush przyznal sie do winy USA poprzez zaniechanie:
      sueddeutsche.de/politik/george-w-bush-ueber-auschwitz-wir-haetten-bombardieren-sollen-1.270814

      Zas polski klerus byl jak najbardziej za ideologia nazistowska:

      Na łamach swojego pisma oraz podczas wykładów i przemówień Stefan Wyszyński dał się poznać jako… gorliwy zwolennik III Rzeszy i jej wodza Adolfa Hitlera. Oto kilka przykładów poglądów Wyszyńskiego, zamieszczonych w jego artykułach w „Ateneum Kapłańskim” w latach 1932-1939:
      „Rasizm kryje w sobie pewne zdrowe myśli, które dotychczas znane były tylko w szczupłym gronie lekarzy i biologów. Dziś przyszedł czas na ich rehabilitację.”
      „Hitler jest doskonałym znawcą psychologii tłumu i twórcą nowej, genialnej taktyki.”
      „Zasady wychowawcze nacjonalizmu niemieckiego są WZORCEM dla innych narodów. W nacjonalizmie odbija się dusza Niemiec.”
      „Dzisiejsza III Rzesza podjęła tytaniczną próbę realizacji wielkiej idei, która ma przynieść odrodzenie ludzkości. Niemcy stały się obok Włoch rzecznikiem ideologii o zasięgu ogólnoludzkim.”
      „Dzisiejsza Trzecia Rzesza reprezentuje nie tylko określony system polityczny. Podejmuje ona tytaniczną próbę urzeczywistnienia wielkich idei, mających przynieść odrodzenie ludzkości (…) Dzięki swej antykomunistycznej postawie niemiecki narodowy socjalizm przyczynił się do tego, aby położyć tamę zagrożeniu Europy przez bolszewizm. W tym względzie ma zasługi dla całej ludzkości.”
      „Trudno nie przyznać słuszności twierdzeniom Hitlera, że Żyd pozostał obcym ciałem w organizmie narodów europejskich (…) Żyd zwalcza obcą jego psychice kulturę, wyrosłą na podłożu chrześcijaństwa. Jego przeobrażenie może się dokonać tylko na drodze religijnej przez szczere, bezinteresowne przyjęcie chrześcijaństwa.”
      Jak widać, Wyszyński nie tylko pochwalał rasistowską i antysemicką politykę III Rzeszy, lecz także uważał nazistów za wzór i przykład dla polskich katolików. Niestety, Wyszyński nie różnił się pod tym względem od ówczesnych wybitnych postaci Kościoła katolickiego: m.in. prymasa Hlonda, arcybiskupa Kakowskiego, świętego Maksymiliana Kolbe, a także papieża Piusa XII, którzy tak samo propagowali w Polsce i na świecie antysemityzm i poparcie dla ideałów nazizmu.
      http://kefir2010.wordpress.com/2012/01/16/stefan-wyszynski-czyli-pomylka-tysiaclecia-stefan-wyszynski-byl-nazista-a-potem-przechrzcil-sie-na-komunizm-utrwalacze-koscielni-faszyzm-i-komunizm-w-kosciele-katolickim-szokujacy-tekst/

      Co glupio, nie?zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      historia

      ja (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 18 / 15

      oczywiscie ze to byli niemcy a nie jacys tam nazisci.tyle ze oni sie rozliczyli ze swojej historii radykalnie .A wy falszujecie historie do dzisiaj,Jedwabne Kielce itd.potomki szmalcownikow...rozwiń całość

      oczywiscie ze to byli niemcy a nie jacys tam nazisci.tyle ze oni sie rozliczyli ze swojej historii radykalnie .A wy falszujecie historie do dzisiaj,Jedwabne Kielce itd.potomki szmalcownikow granatowych policjantow i innych narodowcow wszechpolskich Aronkuzwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      gostek

      Dzidek ze Stubianki (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 6 / 8

      He, he... Radykalnie?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      sprytne ALE NIY MONDRE fałszowanie historii ...

      777 (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 14 / 9

      JESTESMY DUMNI ZE SWOJEJ HISTORII, KTÓRA JEST bez skazy! I kto fałszuje POLAK ZAWSZE KŁAMIe I ZMYŚLa SWOJA NATHISTERIA PEŁNO KLYNSK I PORAŻEK Z FTORYCH ZAWSZE GŁUPIY i TAK WKÓŁKO .

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      CO TY BREDZISZ???!! Niemcy z niczego sie nie rozliczyli bałwannie.

      Polak (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 18 / 18

      Osądzono 0,0001% zbrodniarzy. Nawet kat powstania Warszawskiego Bach Zalewski, który odpowiada za wymordowanie 200.000 w Warszawie (wcześniej mordował w innych państwach) pozostał bezkarny. DRUGA...rozwiń całość

      Osądzono 0,0001% zbrodniarzy. Nawet kat powstania Warszawskiego Bach Zalewski, który odpowiada za wymordowanie 200.000 w Warszawie (wcześniej mordował w innych państwach) pozostał bezkarny. DRUGA SPRAWA: My Polacy nie mamy sie z czego rozliczać. JESTESMY DUMNI ZE SWOJEJ HISTORII, KTÓRA JEST bez skazy! I kto fałszuje Jedwabne??? Co ty człowieku bredzisz???? Abstrahując od tego że władze polski nic z tym nie miały wspolnego - była to jednostkowa akcja kilku bandytów inspirowana przez NIEMCÓW . O kielcach też wie nawet dziecko! zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      odpowiedż polakowi

      ąn (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 19 / 20

      Kolego przeczytaj książkę Grosa Strach naszpikowaną zapisami
      zbrodni na żydach dokonanymi przez polaków.Pozdrawiam


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      jeszcze jedno potejto.

      Polak (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 15 / 15

      Polak piszemy z WIELKIEJ LITERY. Do szkoly sie nie chodziło ?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      jeszcze jedno potejto.

      Polak (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 15 / 12

      Polak piszemy z WIELKIEJ LITERY. Do szkoly sie nie chodziło ?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      jeszcze jedno potejto.

      Polak (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 13 / 13

      Polak piszemy z WIELKIEJ LITERY. Do szkoly sie nie chodziło ?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      jeszcze jedno potejto

      Polak (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 12 / 16

      Polak piszemy z WIELKIEJ LITERY. Do szkoly sie nie chodziło ?

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Nie jesteśmy kolegami, potejto.

      Polak (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 16 / 11

      a ty przeczytaj Batmana. Ma podobną wartość jako źródło wiedzy historycznej.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      sprytne fałszowanie historii ...

      Aron (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 28 / 16

      Zagładę Żydom, Polakom i innym zafundowali NIEMCY a nie jacyś naziści. Jest to sprytne fałszowanie historii ponieważ po wielu latach zaciera się fakt kim byli mordercy odpowiedzialni w czasie II...rozwiń całość

      Zagładę Żydom, Polakom i innym zafundowali NIEMCY a nie jacyś naziści. Jest to sprytne fałszowanie historii ponieważ po wielu latach zaciera się fakt kim byli mordercy odpowiedzialni w czasie II wojny światowej za zabicie ok. 50 mln ludzi. A byli to Niemcy a nie naziści czy hitlerowcy bo takich nacji nie ma.
      zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Sprytne falszowanie historii

      Pryk (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 8 / 6

      Po wojnie tj.jest od 1945 -1947roku na tzw, "Ziemiach Odzyskanych" milicja, UBP-u i komuniści,wszyscy nieznanej narodowości,wykorzystali"Obozy Koncentracyjne"których nie zdążyli zniszczyć Faszyści...rozwiń całość

      Po wojnie tj.jest od 1945 -1947roku na tzw, "Ziemiach Odzyskanych" milicja, UBP-u i komuniści,wszyscy nieznanej narodowości,wykorzystali"Obozy Koncentracyjne"których nie zdążyli zniszczyć Faszyści (Niemcy) do czystek etnicznych i narodowych.Tak naprawdę terror prowadzony przez wyżej wymieniony nieznany naród,na tych ziemiach trwał do roku 1956.
      Aby nie być gołosłownym,polecam koledze Aronowi,książkę,pt.
      OFIARY STALINIZMU
      NA ZIEMI BYTOMSKIEJ
      W LATACH 1945-1956

      Praca zbiorowa
      pod redakcją Jana Drabiny

      oraz
      OKO
      ZA
      OKO
      John Sack

      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Aron

      Chrisraf (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 9 / 6

      Nie istnieje odpowiedzialnosc zbiorowa. Mordowani Zydzi nie byli tylko Polakami, byli to tez niemieccy, rosyjscy, francuscy Zydzi.

      Faktem jest, ze nazisci uruchomili te ogromna maszyne zbrodni,...rozwiń całość

      Nie istnieje odpowiedzialnosc zbiorowa. Mordowani Zydzi nie byli tylko Polakami, byli to tez niemieccy, rosyjscy, francuscy Zydzi.

      Faktem jest, ze nazisci uruchomili te ogromna maszyne zbrodni, ale obslugiwali ja tez liczni inni, w tym Polacy.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      historia regionu

      ja (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 38 / 26

      wasze ulice,nasze kamienice.teraz palestyna.

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      DZ poleca

      Wideo

      Gry On Line - Zagraj Reklama